Τα χάπια θα δίνονται με τα ίδια κριτήρια με τα μονοκλωνικά και στις ίδιες ομάδες ασθενών, όπως ανέφερε χθες η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Μίνα Γκάγκα.

Η πλατφόρμα για τη χορήγηση των μονοκλωνικών αντισωμάτων έχει κλείσει και οι 2.000 δόσεις έχουν δοθεί σε ασθενείς.

Η κ. Γκάγκα σημείωσε το γεγονός ότι τα αντιικά χάπια έχουν θετική γνωμοδότηση όχι όμως άδεια, γι΄ αυτό ο ασθενής θα υπογράφει για να τα λάβει.

Ο γιατρός θα πρέπει να τα συνταγογραφεί και η έγκριση θα δίνεται από την επιτροπή που έλεγχε και τις αιτήσεις χορήγησης των μονοκλωνικών. Τα αντιικά χάπια θα δίνονται είτε από τα νοσοκομεία για νοσηλευόμενους, είτε από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ για εξωτερικούς ασθενείς.

Οι γιατροί που θα κάνουν τη συνταγογράφηση θα καταχωρούν την 7η μέρα της χορήγησης και την 28η μέρα την πορεία της νόσου.

Ποια είναι τα κριτήρια

Η προτεραιοποίηση των αιτήσεων γίνεται με βάση τον χρόνο κατάθεσής τους στο ηλεκτρονικό σύστημα και δικαιούχοι είναι ασθενείς που πληρούν τα κριτήρια, όπως αυτά έχουν καθοριστεί από την Εθνική Επιτροπή Προστασίας της Δημόσιας Υγείας έναντι του κορωνοϊού COVID-19. Κατά κύριο λόγο πρόκειται για ασθενείς που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες υψηλού κινδύνου.

• Έχει ηλικία 12 ετών και άνω
• Έχει επιβεβαιωθεί η νόσησή του με PCR test το οποίο έχει διενεργηθεί κατά το τελευταίο πενθήμερο
• Έχει έναν τουλάχιστον από τους ακόλουθους παράγοντες υψηλού κινδύνου:
• Μεταμόσχευση συμπαγών οργάνων ή αιμοποιητικών κυττάρων
• Άτομα σε λίστα αναμονής για μεταμόσχευση οργάνου
• Υποβολή σε αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση
• Κυστική Ίνωση
• Καρκίνος συμπαγούς οργάνου σε άτομα που υποβάλλονται σε θεραπεία (χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, ανοσοθεραπεία ή άλλη θεραπεία)
• Αιματολογικές κακοήθειες το τελευταίο έτος
• Πρωτοπαθείς ανοσοανεπάρκειες & 2-παθείς λόγω θεραπείας με Β-ειδικούς παράγοντες
• HIV με CD4<200 κύτταρα/μL
• Εγκυμοσύνη δεύτερου ή τρίτου τριμήνου
• Επί επιδημικών εξάρσεων σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων
• Ηλικία ≥ 65 ετών
• BMI > 35
• Χρόνια νεφρική νόσος
• Χρόνια Αναπνευστική ανεπάρκεια υπό οξυγονοθεραπεία
• Ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση
• Διαβήτης υπό θεραπεία
• Συμφορητική Καρδιακή Ανεπάρκεια (ΝΥΗΑ ≥Class II)
• Χρόνια ηπατική νόσος
• Καρδιαγγειακή
• Αρτηριακή Υπέρταση υπό θεραπεία
• Θαλασσαιμία
• Δρεπανοκυτταρική αναιμία

Μάριος Δ. Κολιός

Ειδικός Καρδιολόγος-Στρατιωτικός Ιατρός

Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

The post Χορήγηση χαπιού σε ασθενείς με COVID-19 appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Ο θεράπων ιατρός συμπληρώνει τα στοιχεία του ασθενούς. Μόλις υποβληθεί η αίτηση, ο ασθενής λαμβάνει SMS στο κινητό του για την επιβεβαίωση παραλαβής της αίτησης. Τόσο ο γιατρός, όσο και ο ασθενής ενημερώνονται με SMS για την απόφαση της Επιτροπής, είτε είναι θετική, είτε απορριπτική.

Η αξιολόγηση των αιτήσεων γίνεται από την Επιτροπή μέσα σε διάστημα λίγων ωρών. Για τις περιπτώσεις που εγκρίνεται η χορήγηση Μονοκλωνικών Αντισωμάτων, οι ασθενείς ενημερώνονται από το Νοσοκομείο υποδοχής και προσέρχονται στον καθορισμένο χρόνο του ραντεβού και θα κατευθύνονται, σύμφωνα με τα ισχύοντα πρωτόκολλα για COVID-19, στον κατάλληλα διαμορφωμένο χώρο της έγχυσης.

Η χορήγηση είναι μία απλή διαδικασία όμοια με την έγχυση άλλων αντισωμάτων και διαρκεί περίπου 30 λεπτά. Ο ασθενής παραμένει στην ειδική μονάδα περίπου δύο ώρες για την έγχυση και την παρακολούθηση.

Για την πρώτη φάση χορήγησης Μονοκλωνικών Αντισωμάτων επιλέχθηκαν δέκα νοσοκομεία με κριτήριο την εμπειρία που έχουν τόσο σε ασθενείς COVID-19, όσο και στην διαδικασία της έγχυσης με παράλληλη διερεύνηση της γεωγραφικής κατανομής των ευπαθών ομάδων υψηλού κινδύνου. Πρόκειται για τα Νοσοκομεία Π.Γ.Ν.Θ. «Σωτηρία», Γ.Ν. Σισμανόγλειο, ΑΧΕΠΑ, Γ.Ν. Παπαγεωργίου, Π.Γ.Ν. Αλεξανδρούπολης, Π.Γ.Ν. Λάρισας, Γ.Ν. Λαμίας, Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων, Π.Γ.Ν. Πατρών-Ρίου, Π.Γ.Ν. Ηρακλείου.

Ποια είναι τα κριτήρια

Η προτεραιοποίηση των αιτήσεων γίνεται με βάση τον χρόνο κατάθεσής τους στο ηλεκτρονικό σύστημα και δικαιούχοι είναι ασθενείς που πληρούν τα κριτήρια, όπως αυτά έχουν καθοριστεί από την Εθνική Επιτροπή Προστασίας της Δημόσιας Υγείας έναντι του κορωνοϊού COVID-19. Κατά κύριο λόγο πρόκειται για ασθενείς που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες υψηλού κινδύνου.

Ο θεράπων ιατρός έχει τη δυνατότητα να υποβάλλει αίτηση χορήγησης Μονοκλωνικών Αντισωμάτων για έναν ασθενή, εφόσον ο ασθενής πληροί όλα τα παρακάτω κριτήρια:

• Έχει ηλικία 12 ετών και άνω
• Έχει επιβεβαιωθεί η νόσησή του με PCR test το οποίο έχει διενεργηθεί κατά το τελευταίο πενθήμερο
• Έχει έναν τουλάχιστον από τους ακόλουθους παράγοντες υψηλού κινδύνου:
• Μεταμόσχευση συμπαγών οργάνων ή αιμοποιητικών κυττάρων
• Άτομα σε λίστα αναμονής για μεταμόσχευση οργάνου
• Υποβολή σε αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση
• Κυστική Ίνωση
• Καρκίνος συμπαγούς οργάνου σε άτομα που υποβάλλονται σε θεραπεία (χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, ανοσοθεραπεία ή άλλη θεραπεία)
• Αιματολογικές κακοήθειες το τελευταίο έτος
• Πρωτοπαθείς ανοσοανεπάρκειες & 2-παθείς λόγω θεραπείας με Β-ειδικούς παράγοντες
• HIV με CD4<200 κύτταρα/μL
• Εγκυμοσύνη δεύτερου ή τρίτου τριμήνου
• Επί επιδημικών εξάρσεων σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων
• Ηλικία ≥ 65 ετών
• BMI > 35
• Χρόνια νεφρική νόσος
• Χρόνια Αναπνευστική ανεπάρκεια υπό οξυγονοθεραπεία
• Ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση
• Διαβήτης υπό θεραπεία
• Συμφορητική Καρδιακή Ανεπάρκεια (ΝΥΗΑ ≥Class II)
• Χρόνια ηπατική νόσος
• Καρδιαγγειακή
• Αρτηριακή Υπέρταση υπό θεραπεία
• Θαλασσαιμία
• Δρεπανοκυτταρική αναιμία

Μάριος Δ. Κολιός

Ειδικός Καρδιολόγος-Στρατιωτικός Ιατρός

Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

The post Χορήγηση μονοκλωνικών αντισωμάτων σε ασθενείς με COVID-19 appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Το ΦΕΚ σε 64 σελίδες περιλαμβάνει αναλυτικά τα μέτρα προστασίας που ισχύουν σε κάθε πεδίο δραστηριότητας, όπως τις συναθροίσεις, τις δημόσιες υπηρεσίες, τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, τις μετακινήσεις με ΜΜΜ, ΙΧ, Ταξί, τις μετακινήσεις με sms, τον αθλητισμό, την εκπαίδευση, τους χώρους λατρείας κ.ά.

Ακόμη, υπάρχει ξεχωριστή αναφορά για τα πρόστιμα που θα επιβάλλονται στους παραβάτες ενώ περιλαμβάνει παραρτήματα με μέτρα που αφορούν την ασφαλή λειτουργία των μονάδων φροντίδας ηλικιωμένων και των κλειστών δομών που φιλοξενούνται ευπαθείς ομάδες, οδηγίες για την ασφαλή λειτουργία επιχειρήσεων παροχής υποστήριξης και επαγγελματικής αποκατάστασης για άτομα με αναπηρίες, μέτρα κατά της εμφάνισης και διασποράς κρουσμάτων Covid-19 στα ΚΥΤ και στις δομές φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών, ειδικές οδηγίες για τις αεροπορικές μετακινήσεις καθώς και οδηγίες και μέτρα προστασίας για βρεφικούς, βρεφονηπιακούς, παιδικούς σταθμούς και νηπιαγωγεία.

Αναλυτικά τα μέτρα:Δείτε όλο το ΦΕΚ με τα μέτρα. 

Πώς θα γίνονται οι μετακινήσεις

Υπνεθυμίζεται πως οι μετακινήσεις γίνονται είτε με αποστολή SMS στο 13033, είτε με συμπλήρωση της σχετικής έντυπης φόρμας, είτε με χαρτί από τον εργοδότη που βεβαιώνει ότι ο κάτοχός του πρέπει να μεταβεί στο χώρος της εργασίας του.

Αναλυτικές οδηγίες δίνονται στο forma.gov.gr.

Δείτε απευθείας τους τρόπους έκδοσης:

Βεβαίωση εργαζόμενου | Αποστολή SMS | Συμπλήρωση Εντύπου | Χειρόγραφη Βεβαίωση | Mετακινήσεις μαθητών/τριών

– Οδηγίες προς τους πολίτες (PDF)

– Οδηγίες προς τους πολίτες (DOC)

Μετακινήσεις πολιτών για την εξυπηρέτηση αναγκών τους που δεν μπορούν να ικανοποιηθούν με άλλον τρόπο επιτρέπονται μόνο για τους ακόλουθους λόγους:

• Μετάβαση από και προς την εργασία για τις εργάσιμες ώρες.
• Μετάβαση σε φαρμακείο ή επίσκεψη στον γιατρό, εφόσον αυτό συνιστάται μετά από σχετική επικοινωνία.
• Μετάβαση σε εν λειτουργία κατάστημα προμηθειών αγαθών πρώτης ανάγκης (σούπερ μάρκετ, μίνι μάρκετ), όπου δεν είναι δυνατή η αποστολή τους.
• Μετάβαση στην τράπεζα, στο μέτρο που δεν είναι δυνατή η ηλεκτρονική συναλλαγή.
• Κίνηση για παροχή βοήθειας σε ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάγκη ή συνοδεία ανηλίκων μαθητών από/προς το σχολείο.
• Μετάβαση σε τελετή κηδείας υπό τους όρους που προβλέπει ο νόμος ή μετάβαση διαζευγμένων γονέων ή γονέων που τελούν σε διάσταση που είναι αναγκαία για τη διασφάλιση της επικοινωνίας γονέων και τέκνων, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.
• Σωματική άσκηση σε εξωτερικό χώρο ή κίνηση με κατοικίδιο ζώο, ατομικά ή ανά δύο άτομα, τηρώντας στην τελευταία αυτή περίπτωση την αναγκαία απόσταση 1,5 μέτρου.

Για μετάβαση προς και από την εργασία κατά τις εργάσιμες ώρες, η βεβαίωση κίνησης είναι πάγια (τύπου A) και παρέχεται, με προσωπική ευθύνη του υπογράφοντος, από τον εργοδότη ή, σε περίπτωση νομικού προσώπου από τον νόμιμο εκπρόσωπό του ή, σε περίπτωση ελεύθερου επαγγελματία ή αυτοαπασχολούμενου, από τον ίδιο.

Για όλες τις άλλες μετακινήσεις, η βεβαίωση κίνησης αφορά κάθε μεμονωμένη κίνηση και μόνο αυτή (τύπου Β), υπογράφεται από τον ίδιο τον ενδιαφερόμενο με προσωπική του ευθύνη και περιέχει το ονοματεπώνυμο, την ημερομηνία γέννησης, την διεύθυνση κατοικίας και την ώρα μετακίνησης του πολίτη, καθώς και τον συγκεκριμένο λόγο της μετακίνησης

Σε κάθε μετακίνηση πρέπει οι πολίτες να έχουν μαζί τους την αστυνομική τους ταυτότητα ή διαβατήριο καθώς και συμπληρωμένο έντυπο βεβαίωσης κίνησης (εκτυπωμένο ή χειρόγραφο) ή το SMS επιβεβαίωσης, για να το επιδείξουν σε περίπτωση ελέγχου.

Πώς εκδίδεται το έντυπο βεβαίωσης κίνησης;

Πάγια βεβαίωση κίνησης (Τύπου Α)

Για πάγια βεβαίωση κίνησης (Τύπου Α) προς και από την εργασία απαιτείται συμπληρωμένο το κάτωθι έντυπο:

• Βεβαίωση Κυκλοφορίας Εργαζόμενου (PDF)
• Βεβαίωση Κυκλοφορίας Εργαζόμενου (DOCX)

Για μεμονωμένες μετακινήσεις μαθητών/τριών απαιτείται συμπληρωμένο το κάτωθι έντυπο:

• ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΑΝΗΛΙΚΟΥ/ΗΣ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ (PDF)
• ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΑΝΗΛΙΚΟΥ/ΗΣ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ (DOCX)
• ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥ/ΗΣ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ (PDF)
• ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥ/ΗΣ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ (DOCX)

Μεμονωμένες μετακινήσεις (Τύπου Β)

Για μεμονωμένες μετακινήσεις (τύπου Β), έχετε 3 επιλογές: SMS, εκτυπωμένο και συμπληρωμένο έντυπο βεβαίωσης κίνησης, ή και χειρόγραφη βεβαίωση κίνησης.

1. Αποστολή SMS

Μπορείτε να στείλετε από το κινητό σας μήνυμα SMS στον αριθμό 13033 χωρίς χρέωση.

Το SMS πρέπει να είναι της μορφής:

X [κενό] ονοματεπώνυμο και διεύθυνση κατοικίας

όπου Χ ο λόγος εξόδου με τον αριθμό 1, 2, 3, 4, 5, 6 που αντιστοιχεί στις παρακάτω αιτιολογίες:

1. Μετάβαση σε φαρμακείο ή επίσκεψη στον γιατρό, εφόσον αυτό συνιστάται μετά από σχετική επικοινωνία.
2. Μετάβαση σε εν λειτουργία κατάστημα προμηθειών αγαθών πρώτης ανάγκης (σούπερ μάρκετ, μίνι μάρκετ), όπου δεν είναι δυνατή η αποστολή τους.
3. Μετάβαση στην τράπεζα, στο μέτρο που δεν είναι δυνατή η ηλεκτρονική συναλλαγή.
4. Κίνηση για παροχή βοήθειας σε ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάγκη ή συνοδεία ανηλίκων μαθητών από/προς το σχολείο.
5. Μετάβαση σε τελετή κηδείας υπό τους όρους που προβλέπει ο νόμος ή μετάβαση διαζευγμένων γονέων ή γονέων που τελούν σε διάσταση που είναι αναγκαία για τη διασφάλιση της επικοινωνίας γονέων και τέκνων, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.
6. Σωματική άσκηση σε εξωτερικό χώρο ή κίνηση με κατοικίδιο ζώο, ατομικά ή ανά δύο άτομα, τηρώντας στην τελευταία αυτή περίπτωση την αναγκαία απόσταση 1,5 μέτρου.

Θα λαμβάνετε ως απάντηση:

Μετακίνηση [κενό] X [κενό] ονοματεπώνυμο και διεύθυνση κατοικίας

Η υπηρεσία είναι διαθέσιμη από κινητά τηλέφωνα με κάρτα SIM των παρόχων κινητής τηλεφωνίας που λειτουργούν στην Ελλάδα (Cosmote, Vodafone GR, Wind). Προκειμένου να κάνουν χρήση της υπηρεσίας 13033 οι πολίτες με συσκευή που έχει κάρτα SIM δικτύου του εξωτερικού, μπορούν να προμηθευτούν μια σύνδεση καρτοκινητού από τα σημεία πώλησης των παρόχων. Υπενθυμίζεται ότι η χρήση της υπηρεσίας 13033 είναι δωρεάν.

Τα μηνύματα του 13033 αφορούν αποκλειστικά σε επιβεβαίωση κατ’εξαιρεση μετακίνησης. Το 13033 δεν στέλνει μηνύματα που παραπέμπουν σε εγκατάσταση λογισμικού ή σε ιστοσελίδα άλλη από το forma.gov.gr

2. Συμπλήρωση Εντύπου

Εναλλακτικά, μπορείτε να κατεβάσετε, να συμπληρώσετε, και να φέρετε μαζί σας ένα από τα ακόλουθα έντυπα, κατά περίπτωση.

• Βεβαίωση Κατ’ Εξαίρεση Μετακίνησης Πολιτών (PDF)
• Βεβαίωση Κατ’ Εξαίρεση Μετακίνησης Πολιτών (DOCX)

3. Χειρόγραφη Βεβαίωση

Η χειρόγραφη βεβαίωση πρέπει να έχει τις εξής πληροφορίες:

1. Όνομα/Επίθετο
2. Διεύθυνση Κατοικίας
3. Λόγο μετακίνησης που εμπίπτει στις παραπάνω επιτρεπόμενες κατηγορίες και διεύθυνση προορισμού
4. Ημερομηνία, ώρα, υπογραφή

Πηγή:

https://www.msn.com/el-gr/news/national/%ce%ba%ce%bf%cf%81%cf%89%ce%bd%ce%bf%cf%8a%cf%8c%cf%82-lockdown-%cf%84%ce%bf-%cf%86%ce%b5%ce%ba-%ce%bc%ce%b5-%cf%8c%ce%bb%ce%b1-%cf%84%ce%b1-%ce%bc%ce%ad%cf%84%cf%81%ce%b1-%cf%80%ce%bf%cf%85-%ce%b9%cf%83%cf%87%cf%8d%ce%bf%cf%85%ce%bd/ar-BB1aMZwR

forma.gov.gr.

Επιμέλεια:

Μάριος Δ. Κολιός

Ειδικός Καρδιολόγος-Στρατιωτικός Ιατρός

Επιστημονικός Συνεργάτης Α’ Καρδιολογικής Κλινικής ΠΓΝ Ιωαννίνων

The post Λειτουργία ιατρείου – Νοέμβριος 2020 appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Ειδικά για την λειτουργία των ιατρείων και διαγνωστικών κέντρων , ισχύουν τα εξής:

Τα μέτρα που ισχύουν σε κάθε επίπεδο, είναι τα ακόλουθα:

Το αρχείο είναι το ακόλουθο:

The post Μέτρα προστασίας-Επιδημιολογικά επίπεδα- Λειτουργία ιατρείων appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Η εξελισσόμενη πανδημία ωθεί τους κλινικούς ιατρούς, τους υγειονομικούς σχηματισμούς, τους κρατικούς φορείς αλλά και τους απλούς πολίτες να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν αντίστοιχα νέους κανόνες που διαφέρουν δραστικά από την κλασική αντιμετώπιση μίας καρδιακής ανακοπής.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (CPR) εφαρμόζεται σε κάθε θύμα καρδιακής ανακοπής εκτός κι αν ο ασθενής ή κάποιο εξουσιοδοτημένο μέλος/συγγενής έχει σαφώς εκδηλώσει επιθυμία να μην αναζωογονηθεί (do-not-resuscitate order – DNR). Σε περίπτωση καρδιακής ανακοπής, εφαρμόζεται άμεσα CPR από οποιονδήποτε παρευρισκόμενο μέχρι την άφιξη εξειδικευμένης βοήθειας και προσωπικού. Η έλευση του COVID-19 έχει αναθεωρήσει την τυπική αντιμετώπιση της καρδιακής ανακοπής τόσο σε εξω- όσο και σε ενδο- νοσοκομειακό επίπεδο. (1)

Παρά τον αυξημένο κίνδυνο αναπνευστικής ανεπάρκειας και καρδιαγγειακών επιπλοκών από τον COVID-19, δεν είναι σαφές αν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της έξαρσης της πανδημίας και των εξωνοσοκομειακών ανακοπών. Σε μία προοπτική μελέτη στην Λομβαρδία της Ιταλίας, μία από τις πρώτες περιοχές εκτός Κίνας που εκδηλώθηκε η νόσος, η συνολική επίπτωση των εξωνοσοκομειακών ανακοπών το 2020 συσχετίστηκε ιδιαίτερα ισχυρά με την συνολική επίπτωση της COVID-19, εύρημα που θα μπορούσε να αποδοθεί τόσο στις επιπλοκές της ίδιας της νόσου όσο και στη μη εφαρμογή κλασικής CPR. (2)

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (3) και η International Liaison Committee on Resuscitation (ILCOR) (4) κατηγοριοποιούν την καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση ως μία θεραπευτική μέθοδο που προάγει την δημιουργία σταγονιδίων σε μορφή αεροζόλ (aerosol generating procedure) που καθιστά τον COVID-19 ιδιαίτερα μεταδοτικό.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Birmingham NHS Foundation Trust αναφέρουν ότι σε περίπτωση ασθενούς με καρδιακή ανακοπή εκτός του τμήματος επειγόντων περιστατικών, μπορεί να του χορηγηθεί απινίδωση εφόσον είναι σε απινιδώσιμο ρυθμό, αλλά αν αυτή δεν είναι επιτυχής, «περαιτέρω αναζωογόνηση είναι μάταιη».

Σε περίπτωση που το θύμα καρδιακής ανακοπής είναι ύποπτο κρούσμα COVID-19, τότε θα πρέπει να εφαρμόζονται θωρακικές συμπιέσεις και αερισμός μόνο αν βρίσκεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών και μόνο από προσωπικό με κατάλληλο προστατευτικό ιματισμό (FFP3 μάσκα, πλήρης στολή με κάλυψη χεριών, γάντια και προστασία οφθαλμών). (3)

Αντίθετα, σε άλλη μελέτη στην περιοχή του Seattle and King County στις ΗΠΑ (5) ενθαρρύνεται η εφαρμογή CPR μόνο με θωρακικές συμπιέσεις, καθώς αναφέρεται ότι η νόσος COVID-19 διαγνώσθηκε σε λιγότερο από 10% των εξωνοσοκομειακών ανακοπών.

Υποθέτωντας ότι η πιθανότητα μετάδοσης της νόσου σε έναν διασώστη που εφαρμόζει CPR μόνο με θωρακικές συμπιέσεις είναι 10%, σε 100 καρδιοπνευμονικές αναζωογονήσεις , θα μολύνεται από COVID-19 ένας διασώστης. Θεωρώντας ότι η θνητότητα από COVID-19 είναι 1%, περίπου 1 διασώστης μπορεί να πεθάνει σε κάθε 10.000 διασώστες που θα έχουν εφαρμόσει CPR.

Συγκριτικά, η εφαρμογή CPR από παρευρισκόμενους θα σώσει αντίστοιχα περίπου 300 ζωές στα 10.000 θύματα εξωνοσοκομειακής ανακοπής. Βέβαια δεν μπορούμε να μην σημειώσουμε τα πολύ πιθανολογούμενα ως και υποτιθέμενα ποσοστά νόσησης από COVID-19 των εξωνοσοκομειακών ανακοπών και μετάδοσης της νόσου, αλλά και το γεγονός ότι ακόμα κι αν ισχύουν αυτά τα νούμερα, ποιος θα είναι αυτός ο διασώστης-ήρωας που τελικά θα θυσιαστε.

Στο Παρίσι (6) καταγράφηκε διπλασιασμός των εξωνοσοκομειακών ανακοπών, με ταυτόχρονη μείωση των ποσοστών επιβίωσης, σε σύγκριση με παρόμοια χρονική περίοδο του προηγούμενου έτους. Όπως αναφέρουν και οι συγγραφείς, αν και τα αποτελέσματα αυτά μπορεί να σχετίζονται μερικώς με μόλυνση από COVID-19, έμμεσες επιδράσεις από το lockdown και την παροχή υπηρεσιών υγείας θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψιν.

Διαβάστε τις κατευθυντήριες οδηγίες που ανακοίνωσε πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Αναζωογόνησης για την αντιμετώπιση της καρδιακής ανακοπής.

Μετάφραση-Επιμέλεια

Μάριος Δ. Κολιός

Ειδικός Καρδιολόγος-Στρατιωτικός Ιατρός

Επιστημονικός Συνεργάτης Α΄Καρδιολογικής Κλινικής ΠΓΝ Ιωαννίνων

Βιβλιογραφία

1. Kramer DB, Lo B, Dickert NW. CPR in the Covid-19 Era – An Ethical Framework [published online ahead of print, 2020 May 6]. N Engl J Med. 2020;10.1056/NEJMp2010758. doi:10.1056/NEJMp2010758

2. Baldi E, Sechi GM, Mare C, et al. Out-of-Hospital Cardiac Arrest during the Covid-19 Outbreak in Italy [published online ahead of print, 2020 Apr 29]. N Engl J Med. 2020;NEJMc2010418. doi:10.1056/NEJMc2010418

3. Mahase E, Kmietowicz Z. Covid-19: Doctors are told not to perform CPR on patients in cardiac arrest. BMJ. 2020;368:m1282. Published 2020 Mar 29. doi:10.1136/bmj.m1282

4. European Resuscitation Council COVID-19 Guidelines https://www.erc.edu/covid

5. Sayre MR, Barnard LM, Counts CR, et al. Prevalence of COVID-19 in Out-of-Hospital Cardiac Arrest: Implications for Bystander CPR [published online ahead of print, 2020 Jun 4]. Circulation. 2020;10.1161/CIRCULATIONAHA.120.048951. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.120.048951

6. Marijon E, Karam N, Jost D, et al. Out-of-hospital cardiac arrest during the COVID-19 pandemic in Paris, France: a population-based, observational study [published online ahead of print, 2020 May 27]. Lancet Public Health. 2020;S2468-2667(20)30117-1. doi:10.1016/S2468-2667(20)30117-1

The post Πανευρωπαϊκή Ημέρα Καρδιοπνευμονικής Αναζωογόνησης 2020 appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς, πρέπει να γνωρίζουμε ότι η καρδιαγγειακή νόσος ευθύνεται για το θάνατο 17,5 εκατομμυρίων ανθρώπων ετησίως, και μέχρι το 2030 αυτός ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί και να φθάσει τα 23 εκατομμύρια. Παγκοσμίως, 1 στους 10 ανθρώπους ηλικίας 30-70 ετών πεθαίνει πρόωρα από καρδιαγγειακά νοσήματα, συμπεριλαμβανομένων καρδιακών παθήσεων και εγκεφαλικών επεισοδίων. Τουλάχιστον το 80% αυτών των πρόωρων θανάτων θα μπορούσε να αποφευχθεί, αν ο καθένας από εμάς είχε γνώση των παραγόντων κινδύνου των καρδιαγγειακών παθήσεων.

H Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία συνιστά:

·         Υιοθετήστε έναν πιο δραστήριο τρόπο ζωής

•          Σταματήστε το κάπνισμα

•          Επιλέξτε μια ισορροπημένη διατροφή

•          Ελέγχετε τακτικά την αρτηριακή σας πίεση και τη χοληστερίνη

Αναλυτικά:

Ποιοι ασθενείς με καρδιολογικές παθήσεις ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες σε περίπτωση μόλυνσης  με Covid-19;

1. Καρδιακή Ανεπάρκεια (Ισχαιμικής ή μη αιτιολογίας)

2. Στεφανιαία Νόσο (Πρόσφατο Οξύ Στεφανιαίο Σύνδρομο ή επέμβαση επαναγγείωσης (αγγειοπλαστική-stent ή αορτοστεφανιαία παράκαμψη) τους τελευταίους 12 μήνες

3. Πνευμονική Υπέρταση

4. Συγγενείς Καρδιοπάθειες μετά από χειρουργική διόρθωση με σημαντική υπολειπόμενη βλάβη ή μη διορθωμένες συγγενείς καρδιοπάθειες.

5. Προσθετικές καρδιακές βαλβίδες

6. Μυοκαρδιοπάθειες

7. Ιστορικό τεκμηριωμένης μυοκαρδίτιδας

8. Καναλοπάθειες

Όσο περνά ο καιρός, τα επιστημονικά στοιχεία διευρύνονται και θα έχουμε περισσότερες πληροφορίες σε σχέση με τις ευπαθείς ομάδες που νοσούν από Covid-19.

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & COVID-19

Οι ασθενείς με Καρδιακή Ανεπάρκεια αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου σε περίπτωση προσβολής από τον ιό. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ΚΑ προκαλεί ενεργοποίηση νευροορμονικών ουσιών, που χρησιμοποιεί ως όχημα ο ιός στην προσβολή του οργανισμού μας. Η χορηγείσα φαρμακευτική αγωγή δύναται να φέρει σε καλή ισορροπία την νευροορμονική αυτή διέγερση, εξασφαλίζοντας καλό λειτουργικό στάδιο και ποιότητα ζωής στους ασθενείς.

Γι’ αυτό -με βάση τα μέχρι τώρα επιστημονικά δεδομένα- δε συνιστάται διακοπή της αγωγής για την Καρδιακή Ανεπάρκεια, αλλά συστήνεται στους ασθενείς να παρακολουθούν το σωματικό τους βάρος, καθώς και συμπτώματα και σημεία απορρύθμισης της κατάστασης τους (όπως εμφάνιση δύσπνοιας,  ευκολότερης κόπωσης, οιδημάτων και δυσκολία κατάκλισης) ώστε να επικοινωνήσουν άμεσα με τον θεράποντα ιατρό τους. 

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

Σε σχέση με τον Κορωνοϊό (COVID-19), μελέτες που πραγματοποιήθηκαν έδειξαν  ότι το 48% των ασθενών που κατέληξαν από COVID-19 παρουσίαζαν αρτηριακή υπέρταση έναντι 23% των επιζώντων. 

Ωστόσο δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία ότι η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου μόλυνσης από SARS-CoV2. 

Επομένως, οι υπερτασικοί ασθενείς πρέπει να εφαρμόζουν τις ίδιες προφυλάξεις που εφαρμόζουν τα άτομα της ηλικίας τους ανάλογα με το προφίλ και τις συννοσηρότητες τους. 

Πρέπει να τονιστεί ότι η θνησιμότητα υπερτασικών ασθενών με COVID-19 ήταν σημαντικά μειωμένη σε εκείνους οι οποίοι ελάμβαναν σταθερά τα φάρμακά τους.  

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ

Σε ότι αφορά την Κολπική Μαρμαρυγή, οι κατηγορίες ασθενών με ΚΜ που εμφανίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο για λοίμωξη και ακολούθως εμφάνιση σοβαρών επιπλοκών είναι εκείνοι που είναι πάνω από 60 ετών, πάσχουν από χρόνιες παθήσεις όπως καρδιακή ανεπάρκεια, υψηλή αρτηριακή πίεση, διαβήτη, πνευμονοπάθειες, καρκίνο, παθήσεις των νεφρών και ήπατος ή άλλες χρόνιες καταστάσεις. 

Επίσης η Κολπική Μαρμαρυγή από μόνη της δεν φαίνεται να θέτει τον ασθενή σε υψηλότερο κίνδυνο, εφόσον δεν συνυπάρχουν οι προαναφερθείσες επιβαρυντικές καταστάσεις.

Τέλος ούτε η αντιπηκτική θεραπεία φαίνεται να θέτει τον ασθενή σε ομάδα υψηλότερου κινδύνου.

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ 

Είναι ευνόητο ότι σε έναν καπνιστή η άμυνα του αναπνευστικού συστήματος και εν γένει του ανοσοποιητικού του είναι μειωμένη και προδιαθέτει για εμφάνιση συχνών βρογχίτιδων και πνευμονικών λοιμώξεων.

Μελέτη από την Κίνα αναφέρει μεγαλύτερο ποσοστό απώλεια ζωής σε καπνιστές, συγκριτικά με μη καπνιστές ασθενείς.
Σημαντικό είναι επίσης να καταδειχτεί ότι κάπνισμα σημαίνει συχνή επαφή των χεριών με το στόμα, με δυνητικά μολυσμένα αντικείμενα (πακέτο, σπίρτα, αναπτήρας, συσκευές ατμίσματος), ανεξάρτητα από τη χρήση προστατευτικών γαντιών, και δυσχεραίνει τη σωστή χρήση μάσκας.

COVID-19 & ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ 

Η πανδημία ανέδειξε εμφατικά την ανάγκη υιοθέτησης ενός πιο υγιεινού μοντέλου ζωής με την αύξηση της φυσικής άσκησης, τον περιορισμό των προσλαμβανόμενων θερμίδων και την αποφυγή της παχυσαρκίας. 

Η παχυσαρκία μειώνει τον αερισμό των πνευμόνων καθώς περιορίζει την έκπτυξη του διαφράγματος, μειώνει την άμυνα του οργανισμού απέναντι στον κορωνοϊό και αυξάνει την πηκτικότητα του αίματος με συνέπεια τις θρομβώσεις. Επιπρόσθετα προδιαθέτει σε σακχαρώδη διαβήτη.

COVID-19 ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ

Η πανδημία δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς την επιβίωση των θυμάτων καρδιακής ανακοπής αλλά κυρίως της ασφάλειας για τους διασώστες. 

Αν ο διασώστης έχει πρόσβαση σε ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό (πχ. προστατευτική μάσκα, γάντια μίας χρήσης, οφθαλμική προστασία), αυτός πρέπει να φορεθεί πριν την έναρξη ΚΑΡΠΑ. 

Σε περίπτωση θετικού/ύποπτου COVID-19 θύματος, οπότε και υπάρχει σαφής κίνδυνος μόλυνσης, οι διασώστες θα πρέπει να επιχειρούν ΚΑΡΠΑ μόνο με θωρακικές συμπιέσεις, χωρίς πνευμονικές εμφυσήσεις και έγκαιρη απινίδωση μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο (ή η ομάδα εξειδικευμένης αναζωογόνησης).

ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ

Η παραίνεση «Μην πηγαίνετε άσκοπα στο Νοσοκομείο» δεν ισχύει για ασθενείς με ύποπτα συμπτώματα (πόνος στο στήθος, δύσπνοια) με ή χωρίς ιστορικό γνωστής καρδιαγγειακής νόσου, που οφείλουν να επικοινωνήσουν άμεσα με τον θεράποντα ιατρό τους ή να καλέσουν το 166 για βοήθεια. Ένα πιθανό έμφραγμα σε ασθενή, σημαίνει ότι κινδυνεύει άμεσα η ζωή του

ΠΡΟΣΟΧΗ: Η στεφανιαία νόσος εξακολουθεί να αποτελεί την κύρια αιτία θνησιμότητας!

ΓΕΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ  ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ

1. Αποφυγή  συναθροίσεων, παραμονή στο σπίτι και τήρηση κανόνων υγιεινής.

2. Όχι επισκέψεις σε νοσοκομεία και ιατρεία ΕΑΝ δεν υπάρχουν συμπτώματα.

3. Απόλυτη συμμόρφωση με τη φαρμακευτική θεραπεία για την καρδιακή ανεπάρκεια, τον σακχαρώδη διαβήτη κ.λπ., ούτως ώστε να μειωθεί η πιθανότητα επαναεισαγωγής στο νοσοκομείο.

4. Προσοχή στη διατροφή, αποφυγή αλατιού και καπνίσματος.

5. Εάν παρουσιαστούν οξέα συμπτώματα (π.χ. θωρακικό άλγος, δύσπνοια ή ζάλη με αίσθημα παλμών) επικοινωνούμε ΑΜΕΣΑ με τον θεράποντα καρδιολόγο ή καλούμε για τις Πρώτες Βοήθειες.

Πηγή: https://www.hcs.gr/default.aspx?pageid=1230

Διαβάστε το σχετικό φυλλάδιο της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρίας

The post Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς 2020 appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Η γρίπη και ο COVID-19 είναι και οι δύο μεταδοτικές αναπνευστικές ασθένειες, αλλά προκαλούνται από διαφορετικούς ιούς. Ο COVID-19 προκαλείται από λοίμωξη με τον νέο coronavirus (που ονομάζεται SARS-CoV-2) και η γρίπη προκαλείται από  ιούς γρίπης. Επειδή μερικά από τα συμπτώματα της γρίπης και του COVID-19 είναι παρόμοια, μπορεί να είναι δύσκολο να τους ξεχωρίσουμε με βάση τα συμπτώματα και μόνο, και μπορεί να χρειαστεί εξειδικευμένη εξέταση για να επιβεβαιώσει μια διάγνωση. Γρίπη και COVID-19 μοιράζονται πολλά χαρακτηριστικά, αλλά υπάρχουν ορισμένες βασικές διαφορές μεταξύ των δύο.

Ενώ περισσότερα μαθαίνουμε κάθε μέρα, υπάρχουν ακόμα πολλά που είναι άγνωστα για τον COVID-19 και τον ιό που το προκαλεί.

Σημεία και συμπτώματα

Ομοιότητες:

Τόσο ο COVID-19 όσο και η γρίπη μπορεί να έχουν ποικίλα σημεία και συμπτώματα, που κυμαίνονται από κανένα σύμπτωμα (ασυμπτωματικός) έως σοβαρά συμπτώματα. Κοινά συμπτώματα που μοιράζονται ο COVID-19 και η γρίπη περιλαμβάνουν:

• Πυρετός ή αίσθημα φρίκιων/ρίγη
• Βήχας
• Δύσπνοια ή δυσκολία στην αναπνοή
• Κακουχία (κόπωση)
• Πονόλαιμος
• Καταρροή ή βουλωμένη μύτη
• Μυϊκός πόνος ή πόνοι στο σώμα
• Πονοκέφαλος
• Μερικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν εμετό και διάρροια, αν και αυτό είναι πιο συχνό στα παιδιά από τους ενήλικες

Διαφορές:

Γρίπη

Οι ιοί της γρίπης μπορεί να προκαλέσουν ήπια έως σοβαρή ασθένεια, συμπεριλαμβανομένων των κοινών σημείων και συμπτωμάτων που αναφέρονται παραπάνω.

Συμπτώματα γρίπης

Covid-19

Άλλα σημεία και συμπτώματα του COVID-19, διαφορετικά από τη γρίπη, μπορεί να περιλαμβάνουν αλλαγή ή απώλεια γεύσης ή οσμής.

COVID-19 Συμπτώματα

Πόσο καιρό εμφανίζονται τα συμπτώματα μετά την έκθεση και τη μόλυνση

Ομοιότητες:

Τόσο για τον COVID-19 όσο και για τη γρίπη, 1 ή περισσότερες ημέρες μπορούν να περάσουν μεταξύ ενός ατόμου που μολύνεται και όταν αρχίζει να εμφανίζει συμπτώματα ασθένειας.

Διαφορές:

Εάν ένα άτομο έχει COVID-19, θα μπορούσε να τους πάρει περισσότερο χρόνο για να αναπτύξουν συμπτώματα από ό, τι αν είχαν γρίπη.
Γρίπη

Συνήθως, ένα άτομο αναπτύσσει συμπτώματα οπουδήποτε από 1 έως 4 ημέρες μετά τη μόλυνση.

Συμπτώματα γρίπης

Covid-19

Συνήθως, ένα άτομο αναπτύσσει συμπτώματα 5 ημέρες μετά τη μόλυνση, αλλά τα συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν  ήδη από 2 ημέρες μετά τη μόλυνση  ή μέχρι και 14 ημέρες μετά τη μόλυνση, και το χρονικό διάστημα μπορεί να ποικίλει.

COVID-19 Συμπτώματα

Πόσο καιρό κάποιος μπορεί να εξαπλώνει (διασπείρει) τον ιό;

Ομοιότητες:

Για τις δύο νόσους COVID-19 και γρίπη, είναι δυνατόν να εξαπλωθεί ο ιός για τουλάχιστον 1 ημέρα πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων.

Διαφορές:

Εάν ένα άτομο έχει COVID-19, μπορεί να είναι μεταδοτική για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ότι αν είχαν γρίπη.

Γρίπη

Οι περισσότεροι άνθρωποι με γρίπη είναι μεταδοτική για περίπου 1 ημέρα πριν εμφανίσουν συμπτώματα.

Μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες με γρίπη φαίνεται να είναι πιο μεταδοτικοί κατά τη διάρκεια της αρχικής  φάσης (3-4 ημέρες) της ασθένειάς τους, αλλά πολλοί παραμένουν μεταδοτικοί για περίπου 7 ημέρες.

Βρέφη και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να είναι μεταδοτικά για ακόμη περισσότερο.

Πώς εξαπλώνεται η γρίπη

Covid-19

Πόσο καιρό κάποιος μπορεί να διασπείρει τον ιό που προκαλεί COVID-19 είναι ακόμα υπό έρευνα.

Είναι δυνατόν για τους ανθρώπους να εξαπλωθεί ο ιός για περίπου 2 ημέρες πριν από την εκδήλωση σημείων ή συμπτωμάτων και παραμένουν μεταδοτικοί για τουλάχιστον 10 ημέρες μετά την εμφάνισή τους. Αν κάποιος είναι ασυμπτωματικός, είναι δυνατόν να παραμείνει μεταδοτικός για τουλάχιστον 10 ημέρες μετά τη θετική εξέταση για COVID-19.

Πώς εξαπλώνεται ο COVID-19

Πώς εξαπλώνεται

Ομοιότητες:

Τόσο ο COVID-19 όσο και η γρίπη μπορούν να εξαπλωθούν από άτομο σε άτομο, μεταξύ ατόμων που βρίσκονται σε στενή επαφή μεταξύ τους (περίπου 2 μέτρα). Και οι δύο μεταδίδονται κυρίως από σταγονίδια που γίνονται όταν τα άτομα με την ασθένεια (COVID-19 ή γρίπη) βήχουν, φτερνίζονται, ή απλά μιλάνε. Αυτά τα σταγονίδια μπορούν να προσγειωθούν στα στόματα ή τις μύτες των ανθρώπων που βρίσκονται κοντά ή ενδεχομένως να εισπνευσθούν στους πνεύμονες.

Μπορεί να είναι πιθανό ένα άτομο να μολυνθεί από σωματική ανθρώπινη επαφή (π.χ. χειραψία) ή αγγίζοντας μια επιφάνεια ή ένα αντικείμενο που έχει τον ιό πάνω του και στη συνέχεια αγγίζοντας το στόμα, τη μύτη ή ενδεχομένως τα μάτια του.

Τόσο ο ιός της γρίπης όσο και ο ιός που προκαλεί covid-19 μπορεί να εξαπλωθεί από ανθρώπους που δεν έχουν εμφανίσει ακόμα συμπτώματα, με πολύ ήπια συμπτώματα ή που ποτέ δεν ανέπτυξαν συμπτώματα (ασυμπτωματικοί).

Διαφορές:

Ενώ ο COVID-19 και οι ιοί της γρίπης πιστεύεται ότι εξαπλώνεται με παρόμοιους τρόπους, ο COVID-19 είναι πιο μεταδοτικός μεταξύ ορισμένων πληθυσμών και ηλικιακών ομάδων από τη γρίπη. Αυτό σημαίνει ότι ο ιός που προκαλεί COVID-19 μπορεί γρήγορα και εύκολα να εξαπλωθεί σε πολλούς ανθρώπους και να οδηγήσει σε συνεχή εξάπλωση μεταξύ των ανθρώπων καθώς ο χρόνος εξελίσσεται.

Επιπλοκές

Ομοιότητες:

Τόσο ο COVID-19 όσο και η γρίπη μπορεί να οδηγήσουν σε επιπλοκές, όπως:

• Πνευμονία
• Αναπνευστική ανεπάρκεια
• Σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας
• Σήψη
• Καρδιακή βλάβη (π.χ. καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικό επεισόδιο)
• Ανεπάρκεια πολλαπλών οργάνων (αναπνευστική ανεπάρκεια, νεφρική ανεπάρκεια, σοκ)
• Επιδείνωση χρόνιων ιατρικών παθήσεων (με τη συμμετοχή των πνευμόνων, της καρδιάς, του νευρικού συστήματος ή του διαβήτη)
• Φλεγμονή της καρδιάς, του εγκεφάλου ή των μυϊκών ιστών
• Δευτερογενείς βακτηριακές λοιμώξεις (π.χ. λοιμώξεις που εμφανίζονται σε άτομα που έχουν ήδη μολυνθεί από γρίπη ή COVID-19)

Διαφορές:

Γρίπη

Οι περισσότεροι άνθρωποι που νοσούν από γρίπη θα ανακάμψουν σε λίγες ημέρες ή σε λιγότερο από δύο εβδομάδες, αλλά μερικοί άνθρωποι θα αναπτύξουν επιπλοκές, ορισμένες από αυτές τις επιπλοκές που αναφέρονται παραπάνω.

Covid-19

Πρόσθετες επιπλοκές που σχετίζονται με covid-19 μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Θρόμβοι αίματος στις φλέβες και τις αρτηρίες των πνευμόνων, της καρδιάς, των ποδιών ή του εγκεφάλου
• Πολυσυστημικό φλεγμονώδες σύνδρομο στα παιδιά (MIS-C)

Εγκεκριμένες Θεραπείες

Ομοιότητες:

Τα άτομα με υψηλό κίνδυνο επιπλοκών ή που έχουν νοσηλευτεί για COVID-19 ή γρίπη  θα πρέπει να λαμβάνουν υποστηρικτική ιατρική περίθαλψη για να βοηθήσει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και των επιπλοκών.

Διαφορές:

Γρίπη

Οι άνθρωποι που νοσηλεύονται με γρίπη ή σε υψηλό κίνδυνο επιπλοκών της γρίπης με συμπτώματα γρίπης συνιστάται να αντιμετωπίζονται με αντιιικά φάρμακα το συντομότερο δυνατό.

Covid-19

Τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας έχουν αναπτύξει οδηγίες και αλγόριθμους για την θεραπεία του COVID-19, τα οποία ενημερώνεται τακτικά όταν προκύπτουν  νέα στοιχεία σχετικά με τις επιλογές θεραπείας .

Εμβόλιο

Ομοιότητες:

Τα εμβόλια για τον COVID-19 και τη γρίπη πρέπει να λάβουν έγκριση από επίσημους φορείς στην Ευρώπη και την Αμερική

Διαφορές:

Γρίπη

Υπάρχουν πολλά εγκεκριμένα εμβόλια γρίπης  που παράγονται ετησίως για την προστασία από τους ιούς της γρίπης 3 ή 4 που οι επιστήμονες προβλέπουν ότι θα ενδημίσουν κάθε χρόνο.

Covid-19

Επί του παρόντος δεν υπάρχει εμβόλιο για την πρόληψη από covid-19. Οι προγραμματιστές εμβολίων και άλλοι ερευνητές και κατασκευαστές αγωνίζονται για την ανάπτυξη ενός εμβολίου για την πρόληψη του COVID-19.

Πηγή: Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Immunization and Respiratory Diseases (NCIRD)

Ενδεικτικά στις ΗΠΑ όπου διατηρείται ακριβές αρχείο από το CDC (Centres for Disease Control) εκτιμάται ότι, από την 1η Οκτωβρίου 2019, έως τις  4 Απριλίου 2020, υπήρξαν:

39,000,000–56,000,000
ασθενείς με γρίπη

18,000,000–26,000,000
γρίπη: ιατρικές επισκέψεις

410,000–740,000
νοσηλείες για γρίπη

24,000–62,000
θάνατοι από γρίπη

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η εβδομάδα της 4ης Απριλίου ήταν η τελευταία εβδομάδα κατά τη διάρκεια της περιόδου εκτίμησης επιβάρυνσης της γρίπης που παρέχεται για την περίοδο 2019-2020.

* Επειδή η επιτήρηση της γρίπης δεν ανιχνεύει όλες τις περιπτώσεις γρίπης που συμβαίνουν στις ΗΠΑ, το CDC παρέχει αυτές τις εκτιμώμενες σειρές για να αντικατοπτρίζει καλύτερα το μεγαλύτερο φορτίο της γρίπης. Αυτές οι εκτιμήσεις υπολογίζονται με βάση τα εβδομαδιαία δεδομένα επιτήρησης της γρίπης του CDC και είναι προκαταρκτικές.

Αντίστοιχα για τον COVID-19, σημειώνεται ότι μέχρι πρότινος στις ΗΠΑ έχουν καταγραφεί πάνω από 6.000.000 νοσούντες αλλά και πάνω από 185.000 θάνατοι.

Γρίπη-Τι γνωρίζουμε

Η γρίπη είναι μια οξεία αναπνευστική ασθένεια που προκαλείται από τους ιούς της γρίπης Α ή Β που εμφανίζονται σε εστίες και επιδημίες παγκοσμίως, κυρίως κατά τη χειμερινή περίοδο. Υπάρχουν συμπτώματα και σημεία της επίδρασης ανώτερης και / ή κατώτερης αναπνευστικής οδού, μαζί με ενδείξεις συστηματικής ασθένειας όπως πυρετός, κεφαλαλγία, μυαλγία και αδυναμία. Παρόλο που προκαλεί οξεία εξουθένωση, η γρίπη είναι μια αυτοπεριοριζόμενη λοίμωξη στον γενικό πληθυσμό (απλή γρίπη). ωστόσο, σχετίζεται με αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα σε ορισμένους πληθυσμούς υψηλού κινδύνου (επιπλεγμένη γρίπη). Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των Ηνωμένων Πολιτειών (CDC), σε συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και το δίκτυό της υποβολής εκθέσεων, εντοπίζουν απομονωμένα στελέχη του ιού της γρίπης σε ολόκληρο τον κόσμο για να παρακολουθούν τη δραστηριότητα της νόσου και να προβλέπουν τα κατάλληλα συστατικά για το ετήσιο εμβόλιο κατά της γρίπης.

Πώς μπορεί να μεταδοθεί η γρίπη;

Μεγάλες ποσότητες ιού γρίπης υπάρχουν συχνά στις αναπνευστικές εκκρίσεις μολυσμένων ατόμων. Ως αποτέλεσμα, η μόλυνση μπορεί να μεταδοθεί μέσω του φτερνίσματος και του βήχα και πιστεύεται ότι είναι τόσο με μεγάλα σταγονίδια (> 5 microns) όσο και με αερολύματα μικρών σωματιδίων. Η απόκτηση μέσω σταγονιδίων μεγάλων σωματιδίων απαιτεί στενή επαφή με μολυσμένο άτομο, καθώς τα μεγάλα σωματίδια δεν παραμένουν αιωρούμενα στον αέρα και ταξιδεύουν μόνο σε μικρές αποστάσεις (περίπου 2 μέτρα) , ενώ τα αερολύματα μικρών σωματιδίων μπορούν να ταξιδεύουν για μεγαλύτερες αποστάσεις.

Μια μελέτη έδειξε ότι μπορεί επίσης να είναι δυνατή η μετάδοση της γρίπης από μικρά αερολύματα που απελευθερώνονται στον αέρα κατά την αναπνοή.

Η επαφή με επιφάνειες που έχουν μολυνθεί με σταγονίδια αναπνοής είναι μια άλλη πιθανή πηγή μετάδοσης και έχουν επίσης αποδειχθεί ότι περιέχουν μολυσματικό ιό. Παρότι η αναπνευστική οδός θεωρείται ότι είναι η πρωταρχική θέση για την απόκτηση λοίμωξης, μία μελέτη έχει υποδείξει ότι μπορεί να εμφανιστεί διαφραγματική είσοδος του ιού της γρίπης.

Περίοδος επώασης  –  Η τυπική περίοδος επώασης για τη γρίπη είναι μία έως τέσσερις ημέρες (μέσος όρος δύο ημερών .

Διάρκεια μετάδοσης  –  Σε αλλιώς υγιείς ενήλικες με μόλυνση από ιό της γρίπης, η μετάδοση ιών μπορεί να ανιχνευθεί 24 έως 48 ώρες πριν από την έναρξη της νόσου, αλλά γενικά με πολύ χαμηλότερους τίτλους από ό, τι στη διάρκεια της συμπτωματικής περιόδου.

Μεγαλύτερες περίοδοι μολυσματικότητας από τον ιό μπορεί να εμφανιστούν σε παιδιά, ηλικιωμένους, ασθενείς με χρόνιες ασθένειες, παχύσαρκους ενήλικες και ανοσοκατασταλμένους.

Η ασθένεια ξεκινά με την απότομη έναρξη πυρετού, κεφαλαλγίας, μυαλγίας και κακουχίας, μετά από περίοδο επώασης μιας έως τεσσάρων ημερών [μέσος όρος δύο ημερών]. Αυτά τα συμπτώματα συνοδεύονται από εκδηλώσεις ασθένειας της αναπνευστικής οδού, όπως μη παραγωγικός βήχας, πονόλαιμος και ρινική καταρροή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εμφάνιση είναι τόσο απότομη που οι ασθενείς μπορούν να θυμηθούν τον ακριβή χρόνο κατά τον οποίο άρχισε η ασθένεια.

Ωστόσο, οι λοιμώξεις από γρίπη έχουν επίσης ένα ευρύ φάσμα άλλων εκδηλώσεων που μπορεί να κυμαίνονται από αναπνευστικές νόσους παρόμοιες με το κοινό κρυολόγημα σε ασθένειες στις οποίες κυριαρχούν συστηματικά σημεία και συμπτώματα με σχετικά μικρή κλινική ένδειξη εμπλοκής αναπνευστικής οδού. Οι μεγαλύτεροι ενήλικες ασθενείς είναι ιδιαίτερα πιθανό να παρουσιάζουν συμπτώματα. Τυπικά ευρήματα όπως πονόλαιμος, μυαλγίες και πυρετός μπορεί να απουσιάζουν και γενικά συμπτώματα όπως ανορεξία, αδιαθεσία, αδυναμία και ζάλη μπορεί να κυριαρχήσουν.

Ο πυρετός κυμαίνεται συνήθως από 37,8 έως 40,0 ° C , αλλά μπορεί να φτάσει μέχρι και 41,1 ° C. Ο πυρετός είναι συχνά υψηλότερος στα παιδιά από τους ενήλικες. Οι γαστρεντερικές νόσοι, όπως ο έμετος και η διάρροια, συνήθως δεν αποτελούν μέρος των λοιμώξεων της γρίπης στους ενήλικες, αλλά μπορεί να εμφανιστούν σε 10 έως 20% των λοιμώξεων από τη γρίπη στα παιδιά.

Τα φυσικά ευρήματα είναι γενικά λίγα σε περιπτώσεις απλής γρίπης. Ο ασθενής μπορεί να φαίνεται ζεστός και ωχρός. Η φυσική εξέταση του θώρακα είναι εν γένει μη αξιοσημείωτη στη μη επιπλεγμένη γρίπη.

Τα ευρήματα του εργαστηρίου γενικά δεν βοηθούν στη διάγνωση της γρίπης. Οι αριθμοί των λευκοκυττάρων είναι φυσιολογικοί ή χαμηλοί νωρίς στην ασθένεια, αλλά μπορεί να αυξηθούν αργότερα.

Οι ασθενείς με απλή γρίπη συνήθως βελτιώνονται σταδιακά σε διάστημα δύο έως πέντε ημερών, αν και η ασθένεια μπορεί να διαρκέσει μία ή περισσότερες εβδομάδες. Μερικοί ασθενείς έχουν επίμονα συμπτώματα αδυναμίας ή εύκολης κόπωσης, τα οποία διαρκούν αρκετές εβδομάδες.

Το φάσμα των κλινικών ευρημάτων και η σοβαρότητα της λοίμωξης μπορεί να ποικίλει ανάλογα με τους διαφορετικούς τύπους γρίπης και σε διαφορετικούς ξενιστές.

Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές από την γρίπη;

Η πνευμονία είναι η πιο συνηθισμένη επιπλοκή της γρίπης, αλλά εμφανίζονται και άλλες επιπλοκές, ιδίως οι μύες και το κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ).

Πνευμονία  –  Η κύρια επιπλοκή της γρίπης είναι η πνευμονία, η οποία εμφανίζεται συχνότερα σε ορισμένες ομάδες ασθενών με υποκείμενες χρόνιες ασθένειες που ταξινομούνται ως υψηλού κινδύνου .

Οι τύποι πνευμονίας που συναντώνται κατηγοριοποιούνται ως πρωτογενής ιική πνευμονία, δευτερογενής βακτηριακή πνευμονία ή μείγμα αμφοτέρων.

Μυοσίτιδα και ραβδομυόλυση  –  Άλλες σημαντικές επιπλοκές της γρίπης περιλαμβάνουν μυοσίτιδα και ραβδομυόλυση, οι οποίες έχουν αναφερθεί συχνότερα στα παιδιά. Παρόλο που οι μυαλγίες είναι ένα σημαντικό χαρακτηριστικό των περισσοτέρων περιπτώσεων γρίπης, η αληθινή μυοσίτιδα είναι ασυνήθιστη. Η παθογένεση της μυοσίτιδας δεν είναι καλά κατανοητή, αν και έχουν καταγραφεί στοιχεία για την παρουσία του ιού της γρίπης στους μολυσμένους μύες.

Το χαρακτηριστικό της οξείας μυοσίτιδας είναι η ακραία ευαισθησία των προσβεβλημένων μυών, συνηθέστερα στα πόδια. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να παρατηρηθεί οίδημα και οδυνηρότητα των μυών. Έχουν παρατηρηθεί αξιοσημείωτα αυξημένες συγκεντρώσεις κρεατινοφωσφοκινάσης στον ορό και έχει αναφερθεί μυοσφαιρινουρία με σχετιζόμενη νεφρική ανεπάρκεια .

Καρδιακές επιπλοκές  –  Αρκετές καρδιακές επιπλοκές έχουν περιγραφεί σε ασθενείς με λοίμωξη από γρίπη:

●Μεταβολές του ηλεκτροκαρδιογραφήματος  (ΗΚΓ) – Οι αλλαγές στο ΗΚΓ παρατηρούνται συχνά σε ασθενείς που αναπτύσσουν γρίπη, αλλά συχνά αποδίδονται στην υποκείμενη καρδιακή νόσο και όχι στην άμεση εμπλοκή της καρδιάς με τον ιό της γρίπης. Μεταβολές ΗΚΓ έχουν παρατηρηθεί επίσης σε ασθενείς με οξεία λοίμωξη από γρίπη που δεν έχουν προϋπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσο.

●Οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου – Αρκετές μελέτες έχουν δείξει συσχέτιση μεταξύ της μόλυνσης από τη γρίπη και του οξέος έμφραγμα του μυοκαρδίου (MI). Μάλιστα, σύμφωνα με μία μελέτη στο Οντάριο των ΗΠΑ, ο κίνδυνος για έμφραγμα μυοκαρδίου είναι ως και 6 φορές μεγαλύτερος εντός της πρώτης εβδομάδας από την διάγνωση της γρίπης, σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

●Μυοκαρδίτιδα και περικαρδίτιδα – Η μυοκαρδίτιδα και η περικαρδίτιδα θεωρούνται γενικά σπάνιες επιπλοκές της γρίπης. Ωστόσο, σε μια μελέτη των θανατηφόρων περιπτώσεων μόλυνσης από τη γρίπη Β, η μυοκαρδίτιδα βρέθηκε συχνά σε αυτοψία. Η μυοκαρδιακή βλάβη εντοπίστηκε σε 20 από τους 29 ασθενείς (69%) που είχαν καρδιακά δείγματα διαθέσιμα για ιστολογία και 10 από αυτά είχαν σαφή μυοκαρδίτιδα. Δεν ανιχνεύθηκαν ιικά αντιγόνα στο μυοκάρδιο με ανοσοϊστοχημεία, υποδεικνύοντας ότι η βλάβη του μυοκαρδίου δεν είναι άμεση επίδραση του ιού.

Συμπτώματα του κεντρικού νευρικού συστήματος  – Η  νόσος του ΚΝΣ μπορεί να σχετίζεται με τη γρίπη, συμπεριλαμβανομένης της εγκεφαλοπάθειας  και της εγκεφαλίτιδας.

Σύνδρομο τοξικού σοκ  – Το  σύνδρομο τοξικού σοκ που σχετίζεται με τη μόλυνση με S. aureus και την οξεία γρίπη έχει περιγραφεί. Οι περισσότερες περιπτώσεις που αναφέρθηκαν οφείλονται στη γρίπη Β.

Οι  ενήλικες με υψηλό κίνδυνο επιπλοκών για τη γρίπη συνοψίζονται παρακάτω . Οι ενήλικες με υψηλό κίνδυνο περιλαμβάνουν αυτούς ηλικίας ≥65 ετών, γυναίκες που είναι έγκυες ή μετά τον τοκετό (εντός δύο εβδομάδων μετά τον τοκετό), κάτοικοι εγκαταστάσεων μακροχρόνιας περίθαλψης, αυτοί με εξαιρετική παχυσαρκία ] ≥40), τα άτομα με ορισμένες χρόνιες ιατρικές καταστάσεις και εκείνα που λαμβάνουν γλυκοκορτικοειδή ή άλλα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.

Από τις ομάδες που περιγράφηκαν παραπάνω, οι ασθενείς με υψηλό κίνδυνο επιπλοκών της γρίπης μπορεί να είναι εκείνοι με υποκείμενη πνευμονική νόσο και / ή σοβαρή ανοσοκαταστολή (π.χ., λήπτες μεταμόσχευσης πνεύμονα, άτομα με προχωρημένη λοίμωξη HIV [CD4 <200 κύτταρα / μικρογραμ.]).

Ομάδες υψηλού κινδύνου για σοβαρές επιπλοκές της γρίπης στους οποίους συστήνεται το αντιγριππικό εμβόλιο, είναι:

• Ενήλικες ≥65 ετών
• Οι γυναίκες που είναι έγκυες ή έως δύο εβδομάδες μετά τον τοκετό
• Κάτοικοι γηροκομείων και εγκαταστάσεις μακροχρόνιας περίθαλψης
• Άτομα με ιατρικές παθήσεις, όπως:
  • Ασθμα
  • Οι νευρολογικές και νευροαναπτυξιακές καταστάσεις (συμπεριλαμβανομένων των διαταραχών του εγκεφάλου, του νωτιαίου μυελού και των μυών όπως η εγκεφαλική παράλυση, η επιληψία, το εγκεφαλικό επεισόδιο, η διανοητική αναπηρία, η μέτρια έως σοβαρή αναπτυξιακή καθυστέρηση, η μυϊκή δυστροφία και η βλάβη του νωτιαίου μυελού)
  • Χρόνια πνευμονική νόσο (π.χ. χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, κυστική ίνωση)
  • Καρδιακές παθήσεις (π.χ. συγγενής καρδιοπάθεια, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, στεφανιαία νόσο)
  • Διαταραχές του αίματος (π.χ. δρεπανοκυτταρική νόσο)
  • Διαταραχές του ενδοκρινικού συστήματος (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης)
  • Διαταραχές των νεφρών
  • Διαταραχές του ήπατος
  • Μεταβολικές διαταραχές (π.χ. κληρονομικές μεταβολικές διαταραχές και μιτοχονδριακές διαταραχές)
  • Το εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα οφείλεται σε ασθένειες (π.χ. HIV, AIDS, καρκίνο) ή φάρμακα (π.χ. χημειοθεραπεία ή θεραπείες ακτινοβολίας , χρόνια γλυκοκορτικοειδή)
  • Παιδιά <19 ετών που λαμβάνουν μακροχρόνια θεραπεία με ασπιρίνη
  • Τα άτομα με εξαιρετική παχυσαρκία (δείκτης μάζας σώματος [BMI] ≥40)

Προσαρμοσμένο από: Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων. Άτομα υψηλού κινδύνου για επιπλοκές της γρίπης . Διατίθεται στη διεύθυνση: www.cdc.gov/flu/about/disease/high_risk.htm  

ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΕΙΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΡΙΠΗ

Μην παραλείψετε, ειδικά αν είστε ομάδα υψηλού κινδύνου, τον αντιγριπικό εμβολιασμό ειδικά εν μέσω της πανδημίας COVID-19. Μπορείτε να μιλήσετε με τον οικογενειακό σας ιατρό ή τον θεράποντα καρδιολόγο σας για να φροντίσει για την εξασφάλιση του αντιγριπικού εμβολίου, όταν αυτό θα είναι σε κυκλοφορία.

Κείμενο

Raphael Dolin, MD

Μετάφραση-Επιμέλεια

Μάριος Δ. Κολιός

Ειδικός Καρδιολόγος-Στρατιωτικός Ιατρός

Επιστημονικός Συνεργάτης Α’ Καρδιολογικής Κλινικής ΠΓΝ Ιωαννίνων

Βιβλιογραφία:

Grohskopf LA, Alyanak E, Broder KR, et al. Prevention and Control of Seasonal Influenza with Vaccines: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices – United States, 2019-20 Influenza Season. MMWR Recomm Rep 2019; 68:1.

Uyeki TM. Preventing and controlling influenza with available interventions. N Engl J Med 2014; 370:789.

Treanor JJ. CLINICAL PRACTICE. Influenza Vaccination. N Engl J Med 2016; 375:1261.

Paules C, Subbarao K. Influenza. Lancet 2017.

CDC’s Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP) recommends universal annual influenza vaccination. http://www.cdc.gov/media/pressrel/2010/r100224.htm (Accessed on May 16, 2010).

Castilla J, Godoy P, Domínguez A, et al. Influenza vaccine effectiveness in preventing outpatient, inpatient, and severe cases of laboratory-confirmed influenza. Clin Infect Dis 2013; 57:167.

Ehrlich HJ, Singer J, Berezuk G, et al. A cell culture-derived influenza vaccine provides consistent protection against infection and reduces the duration and severity of disease in infected individuals. Clin Infect Dis 2012; 54:946.

Nichol KL, Mendelman PM, Mallon KP, et al. Effectiveness of live, attenuated intranasal influenza virus vaccine in healthy, working adults: a randomized controlled trial. JAMA 1999; 282:137.

Kilbourne ED. Influenza immunity: new insights from old studies. J Infect Dis 2006; 193:7.

World Health Organization. Recommended composition of influenza virus vaccines for use in the 2019-2020 northern hemisphere influenza season. https://www.who.int/influenza/vaccines/virus/recommendations/2019_20_north/en/ (Accessed on May 08, 2019).

World Health Organization. Recommended composition of influenza virus vaccines for use in the 2019 southern hemisphere influenza season. http://www.who.int/influenza/vaccines/virus/recommendations/201809_recommendation_report.pdf?ua=1 (Accessed on October 02, 2018).

Hensley SE, Das SR, Bailey AL, et al. Hemagglutinin receptor binding avidity drives influenza A virus antigenic drift. Science 2009; 326:734.

Heikkinen T, Ikonen N, Ziegler T. Impact of influenza B lineage-level mismatch between trivalent seasonal influenza vaccines and circulating viruses, 1999-2012. Clin Infect Dis 2014; 59:1519.

Grohskopf LA, Sokolow LZ, Fry AM, et al. Update: ACIP Recommendations for the Use of Quadrivalent Live Attenuated Influenza Vaccine (LAIV4) – United States, 2018-19 Influenza Season. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2018; 67:643.

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Licensure of a high-dose inactivated influenza vaccine for persons aged >or=65 years (Fluzone High-Dose) and guidance for use – United States, 2010. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2010; 59:485.

FDA news release. FDA approves first seasonal influenza vaccine containing an adjuvant. http://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm474295.htm (Accessed on November 25, 2015).

US Food and Drug Administration. FDA news release. FDA approves first seasonal influenza vaccine manufactured using cell culture technology. www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm328982.htm (Accessed on November 26, 2012).

Flucelvax prescribing information. www.novartisvaccinesdirect.com/pdf/Flucelvax_PI.pdf (Accessed on November 28, 2012).

Flublok Quadrivalent (influenza vaccine) – Prescribing information. http://www.fda.gov/downloads/BiologicsBloodVaccines/Vaccines/ApprovedProducts/UCM524684.pdf (Accessed on October 21, 2016).

Sibley WA, Bamford CR, Laguna JF. Influenza vaccination in patients with multiple sclerosis. JAMA 1976; 236:1965.

Demicheli V, Jefferson T, Ferroni E, et al. Vaccines for preventing influenza in healthy adults. Cochrane Database Syst Rev 2018; 2:CD001269.

Moura FE. Influenza in the tropics. Curr Opin Infect Dis 2010; 23:415.

National Center for Immunization and Respiratory Diseases. General recommendations on immunization — recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR Recomm Rep 2011; 60:1.

Kerzner B, Murray AV, Cheng E, et al. Safety and immunogenicity profile of the concomitant administration of ZOSTAVAX and inactivated influenza vaccine in adults aged 50 and older. J Am Geriatr Soc 2007; 55:1499.

Kamboj M, Sepkowitz KA. Risk of transmission associated with live attenuated vaccines given to healthy persons caring for or residing with an immunocompromised patient. Infect Control Hosp Epidemiol 2007; 28:702.

Bateman AC, Kieke BA, Irving SA, et al. Effectiveness of monovalent 2009 pandemic influenza A virus subtype H1N1 and 2010-2011 trivalent inactivated influenza vaccines in Wisconsin during the 2010-2011 influenza season. J Infect Dis 2013; 207:1262.

Ahmed AE, Nicholson KG, Nguyen-Van-Tam JS. Reduction in mortality associated with influenza vaccine during 1989-90 epidemic. Lancet 1995; 346:591.

Voordouw AC, Sturkenboom MC, Dieleman JP, et al. Annual revaccination against influenza and mortality risk in community-dwelling elderly persons. JAMA 2004; 292:2089.

Belongia EA, Kieke BA, Donahue JG, et al. Effectiveness of inactivated influenza vaccines varied substantially with antigenic match from the 2004-2005 season to the 2006-2007 season. J Infect Dis 2009; 199:159.

Flannery B, Zimmerman RK, Gubareva LV, et al. Enhanced Genetic Characterization of Influenza A(H3N2) Viruses and Vaccine Effectiveness by Genetic Group, 2014-2015. J Infect Dis 2016; 214:1010.

Zimmerman RK, Nowalk MP, Chung J, et al. 2014-2015 Influenza Vaccine Effectiveness in the United States by Vaccine Type. Clin Infect Dis 2016; 63:1564.

Belongia EA, Simpson MD, King JP, et al. Variable influenza vaccine effectiveness by subtype: a systematic review and meta-analysis of test-negative design studies. Lancet Infect Dis 2016; 16:942.

Belongia EA. Beyond Antigenic Match: Moving Toward Greater Understanding of Influenza Vaccine Effectiveness. J Infect Dis 2017; 216:1477.

Skowronski DM, Chambers C, Sabaiduc S, et al. Beyond Antigenic Match: Possible Agent-Host and Immuno-epidemiological Influences on Influenza Vaccine Effectiveness During the 2015-2016 Season in Canada. J Infect Dis 2017; 216:1487.

Flannery B, Smith C, Garten RJ, et al. Influence of Birth Cohort on Effectiveness of 2015-2016 Influenza Vaccine Against Medically Attended Illness Due to 2009 Pandemic Influenza A(H1N1) Virus in the United States. J Infect Dis 2018; 218:189.

Kwong JC, Maaten S, Upshur RE, et al. The effect of universal influenza immunization on antibiotic prescriptions: an ecological study. Clin Infect Dis 2009; 49:750.

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Seasonal influenza vaccine effectiveness, 2005-2018. www.cdc.gov/flu/professionals/vaccination/effectiveness-studies.htm (Accessed on August 23, 2018).

Center for Infectious Disease Research & Policy. The compelling need for game-changing influenza vaccines an analysis of the influenza vaccine enterprise and recommendations for the future. http://www.cidrap.umn.edu/cidrap/files/80/ccivi%20report.pdf (Accessed on January 10, 2013).

Osterholm MT, Kelley NS, Sommer A, Belongia EA. Efficacy and effectiveness of influenza vaccines: a systematic review and meta-analysis. Lancet Infect Dis 2012; 12:36.

Demicheli V, Jefferson T, Al-Ansary LA, et al. Vaccines for preventing influenza in healthy adults. Cochrane Database Syst Rev 2014; :CD001269.

Treanor JJ, Szilagyi P. Editorial commentary: influenza vaccine: glass half full or half empty? Clin Infect Dis 2013; 56:1370.

Arriola C, Garg S, Anderson EJ, et al. Influenza Vaccination Modifies Disease Severity Among Community-dwelling Adults Hospitalized With Influenza. Clin Infect Dis 2017; 65:1289.

Grijalva CG, Zhu Y, Williams DJ, et al. Association Between Hospitalization With Community-Acquired Laboratory-Confirmed Influenza Pneumonia and Prior Receipt of Influenza Vaccination. JAMA 2015; 314:1488.

Siriwardena AN, Gwini SM, Coupland CA. Influenza vaccination, pneumococcal vaccination and risk of acute myocardial infarction: matched case-control study. CMAJ 2010; 182:1617.

Moa AM, Chughtai AA, Muscatello DJ, et al. Immunogenicity and safety of inactivated quadrivalent influenza vaccine in adults: A systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Vaccine 2016; 34:4092.

Szymczakiewicz-Multanowska A, Groth N, Bugarini R, et al. Safety and immunogenicity of a novel influenza subunit vaccine produced in mammalian cell culture. J Infect Dis 2009; 200:841.

Reisinger KS, Block SL, Izu A, et al. Subunit influenza vaccines produced from cell culture or in embryonated chicken eggs: comparison of safety, reactogenicity, and immunogenicity. J Infect Dis 2009; 200:849.

Frey S, Vesikari T, Szymczakiewicz-Multanowska A, et al. Clinical efficacy of cell culture–derived and egg‐derived inactivated subunit influenza vaccines in healthy adults. Clin Infect Dis 2010; 51:997.

Barrett PN, Berezuk G, Fritsch S, et al. Efficacy, safety, and immunogenicity of a Vero-cell-culture-derived trivalent influenza vaccine: a multicentre, double-blind, randomised, placebo-controlled trial. Lancet 2011; 377:751.

US Food and Drug Administration. FDA news release. FDA approves new seasonal influenza vaccine made using novel technology www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm335891.htm (Accessed on January 17, 2013).

US Food and Drug Administration. October 29, 2014 Approval Letter – Flublok. Accelerated supplement approval. http://www.fda.gov/BiologicsBloodVaccines/Vaccines/ApprovedProducts/ucm421396.htm (Accessed on November 03, 2014).

Treanor JJ, Schiff GM, Hayden FG, et al. Safety and immunogenicity of a baculovirus-expressed hemagglutinin influenza vaccine: a randomized controlled trial. JAMA 2007; 297:1577.

Dunkle LM, Izikson R, Patriarca PA, et al. Randomized Comparison of Immunogenicity and Safety of Quadrivalent Recombinant Versus Inactivated Influenza Vaccine in Healthy Adults 18-49 Years of Age. J Infect Dis 2017; 216:1219.

Treanor JJ, El Sahly H, King J, et al. Protective efficacy of a trivalent recombinant hemagglutinin protein vaccine (FluBlok®) against influenza in healthy adults: a randomized, placebo-controlled trial. Vaccine 2011; 29:7733.

Edwards KM, Dupont WD, Westrich MK, et al. A randomized controlled trial of cold-adapted and inactivated vaccines for the prevention of influenza A disease. J Infect Dis 1994; 169:68.

Ohmit SE, Victor JC, Rotthoff JR, et al. Prevention of antigenically drifted influenza by inactivated and live attenuated vaccines. N Engl J Med 2006; 355:2513.

Monto AS, Ohmit SE, Petrie JG, et al. Comparative efficacy of inactivated and live attenuated influenza vaccines. N Engl J Med 2009; 361:1260.

Wang Z, Tobler S, Roayaei J, Eick A. Live attenuated or inactivated influenza vaccines and medical encounters for respiratory illnesses among US military personnel. JAMA 2009; 301:945.

Phillips CJ, Woolpert T, Sevick C, et al. Comparison of the effectiveness of trivalent inactivated influenza vaccine and live, attenuated influenza vaccine in preventing influenza-like illness among US military service members, 2006-2009. Clin Infect Dis 2013; 56:11.

McAllister L, Anderson J, Werth K, et al. Needle-free jet injection for administration of influenza vaccine: a randomised non-inferiority trial. Lancet 2014; 384:674.

Sprenger MJ, Mulder PG, Beyer WE, et al. Impact of influenza on mortality in relation to age and underlying disease, 1967-1989. Int J Epidemiol 1993; 22:334.

Govaert TM, Thijs CT, Masurel N, et al. The efficacy of influenza vaccination in elderly individuals. A randomized double-blind placebo-controlled trial. JAMA 1994; 272:1661.

Edmondson WP Jr, Rothenberg R, White PW, Gwaltney JM Jr. A comparison of subcutaneous, nasal, and combined influenza vaccination. II. Protection against natural challenge. Am J Epidemiol 1971; 93:480.

Rudenko LG, Arden NH, Grigorieva E, et al. Immunogenicity and efficacy of Russian live attenuated and US inactivated influenza vaccines used alone and in combination in nursing home residents. Vaccine 2000; 19:308.

Nichol KL, Margolis KL, Wuorenma J, Von Sternberg T. The efficacy and cost effectiveness of vaccination against influenza among elderly persons living in the community. N Engl J Med 1994; 331:778.

Nichol KL, Nordin JD, Nelson DB, et al. Effectiveness of influenza vaccine in the community-dwelling elderly. N Engl J Med 2007; 357:1373.

Nichol KL, Nordin J, Mullooly J, et al. Influenza vaccination and reduction in hospitalizations for cardiac disease and stroke among the elderly. N Engl J Med 2003; 348:1322.

Mangtani P, Cumberland P, Hodgson CR, et al. A cohort study of the effectiveness of influenza vaccine in older people, performed using the United Kingdom general practice research database. J Infect Dis 2004; 190:1.

Armstrong BG, Mangtani P, Fletcher A, et al. Effect of influenza vaccination on excess deaths occurring during periods of high circulation of influenza: cohort study in elderly people. BMJ 2004; 329:660.

Monto AS, Rotthoff J, Teich E, et al. Detection and control of influenza outbreaks in well-vaccinated nursing home populations. Clin Infect Dis 2004; 39:459.

Jackson ML, Nelson JC, Weiss NS, et al. Influenza vaccination and risk of community-acquired pneumonia in immunocompetent elderly people: a population-based, nested case-control study. Lancet 2008; 372:398.

Talbot HK, Griffin MR, Chen Q, et al. Effectiveness of seasonal vaccine in preventing confirmed influenza-associated hospitalizations in community dwelling older adults. J Infect Dis 2011; 203:500.

Kwong JC, Campitelli MA, Gubbay JB, et al. Vaccine effectiveness against laboratory-confirmed influenza hospitalizations among elderly adults during the 2010-2011 season. Clin Infect Dis 2013; 57:820.

Darvishian M, Bijlsma MJ, Hak E, van den Heuvel ER. Effectiveness of seasonal influenza vaccine in community-dwelling elderly people: a meta-analysis of test-negative design case-control studies. Lancet Infect Dis 2014; 14:1228.

van Beek J, Veenhoven RH, Bruin JP, et al. Influenza-like Illness Incidence Is Not Reduced by Influenza Vaccination in a Cohort of Older Adults, Despite Effectively Reducing Laboratory-Confirmed Influenza Virus Infections. J Infect Dis 2017; 216:415.

Hak E, Nordin J, Wei F, et al. Influence of high-risk medical conditions on the effectiveness of influenza vaccination among elderly members of 3 large managed-care organizations. Clin Infect Dis 2002; 35:370.

Nichol KL, Baken L, Nelson A. Relation between influenza vaccination and outpatient visits, hospitalization, and mortality in elderly persons with chronic lung disease. Ann Intern Med 1999; 130:397.

Herzog NS, Bratzler DW, Houck PM, et al. Effects of previous influenza vaccination on subsequent readmission and mortality in elderly patients hospitalized with pneumonia. Am J Med 2003; 115:454.

Demicheli V, Jefferson T, Di Pietrantonj C, et al. Vaccines for preventing influenza in the elderly. Cochrane Database Syst Rev 2018; 2:CD004876.

Andrew MK, Shinde V, Ye L, et al. The Importance of Frailty in the Assessment of Influenza Vaccine Effectiveness Against Influenza-Related Hospitalization in Elderly People. J Infect Dis 2017; 216:405.

Wong K, Campitelli MA, Stukel TA, Kwong JC. Estimating influenza vaccine effectiveness in community-dwelling elderly patients using the instrumental variable analysis method. Arch Intern Med 2012; 172:484.

Havers F, Sokolow L, Shay DK, et al. Case-Control Study of Vaccine Effectiveness in Preventing Laboratory-Confirmed Influenza Hospitalizations in Older Adults, United States, 2010-2011. Clin Infect Dis 2016; 63:1304.

Chen Q, Griffin MR, Nian H, et al. Influenza vaccine prevents medically attended influenza-associated acute respiratory illness in adults aged ≥50 years. J Infect Dis 2015; 211:1045.

Liu WC, Lin CS, Yeh CC, et al. Effect of Influenza Vaccination Against Postoperative Pneumonia and Mortality for Geriatric Patients Receiving Major Surgery: A Nationwide Matched Study. J Infect Dis 2018; 217:816.

Fry AM, Kim IK, Reed C, et al. Modeling the effect of different vaccine effectiveness estimates on the number of vaccine-prevented influenza-associated hospitalizations in older adults. Clin Infect Dis 2014; 59:406.

Taksler GB, Rothberg MB, Cutler DM. Association of Influenza Vaccination Coverage in Younger Adults With Influenza-Related Illness in the Elderly. Clin Infect Dis 2015; 61:1495.

Black S, Nicolay U, Del Giudice G, Rappuoli R. Influence of Statins on Influenza Vaccine Response in Elderly Individuals. J Infect Dis 2016; 213:1224.

Omer SB, Phadke VK, Bednarczyk RA, et al. Impact of Statins on Influenza Vaccine Effectiveness Against Medically Attended Acute Respiratory Illness. J Infect Dis 2016; 213:1216.

McLean HQ, Chow BD, VanWormer JJ, et al. Effect of Statin Use on Influenza Vaccine Effectiveness. J Infect Dis 2016; 214:1150.

Izurieta HS, Chillarige Y, Kelman JA, et al. Statin Use and Risks of Influenza-Related Outcomes Among Older Adults Receiving Standard-Dose or High-Dose Influenza Vaccines Through Medicare During 2010-2015. Clin Infect Dis 2018; 67:378.

Havers FP, Chung JR, Belongia EA, et al. Influenza Vaccine Effectiveness and Statin Use Among Adults in the United States, 2011-2017. Clin Infect Dis 2019; 68:1616.

Jefferson T, Di Pietrantonj C, Al-Ansary LA, et al. Vaccines for preventing influenza in the elderly. Cochrane Database Syst Rev 2010; :CD004876.

Simonsen L, Taylor RJ, Viboud C, et al. Mortality benefits of influenza vaccination in elderly people: an ongoing controversy. Lancet Infect Dis 2007; 7:658.

Groenwold RH, Hoes AW, Hak E. Impact of influenza vaccination on mortality risk among the elderly. Eur Respir J 2009; 34:56.

Eurich DT, Marrie TJ, Johnstone J, Majumdar SR. Mortality reduction with influenza vaccine in patients with pneumonia outside “flu” season: pleiotropic benefits or residual confounding? Am J Respir Crit Care Med 2008; 178:527.

Jackson LA. Benefits of examining influenza vaccine associations outside of influenza season. Am J Respir Crit Care Med 2008; 178:439.

Brookhart MA, McGrath L. The influenza vaccine in elderly persons: a shot in the dark? Arch Intern Med 2012; 172:492.

DiazGranados CA, Dunning AJ, Kimmel M, et al. Efficacy of high-dose versus standard-dose influenza vaccine in older adults. N Engl J Med 2014; 371:635.

Shay DK, Chillarige Y, Kelman J, et al. Comparative Effectiveness of High-Dose Versus Standard-Dose Influenza Vaccines Among US Medicare Beneficiaries in Preventing Postinfluenza Deaths During 2012-2013 and 2013-2014. J Infect Dis 2017; 215:510.

Gravenstein S, Davidson HE, Taljaard M, et al. Comparative effectiveness of high-dose versus standard-dose influenza vaccination on numbers of US nursing home residents admitted to hospital: a cluster-randomised trial. Lancet Respir Med 2017; 5:738.

Izurieta HS, Thadani N, Shay DK, et al. Comparative effectiveness of high-dose versus standard-dose influenza vaccines in US residents aged 65 years and older from 2012 to 2013 using Medicare data: a retrospective cohort analysis. Lancet Infect Dis 2015; 15:293.

Young-Xu Y, Van Aalst R, Mahmud SM, et al. Relative Vaccine Effectiveness of High-Dose Versus Standard-Dose Influenza Vaccines Among Veterans Health Administration Patients. J Infect Dis 2018; 217:1718.

Richardson DM, Medvedeva EL, Roberts CB, et al. Comparative effectiveness of high-dose versus standard-dose influenza vaccination in community-dwelling veterans. Clin Infect Dis 2015; 61:171.

Falsey AR, Treanor JJ, Tornieporth N, et al. Randomized, double-blind controlled phase 3 trial comparing the immunogenicity of high-dose and standard-dose influenza vaccine in adults 65 years of age and older. J Infect Dis 2009; 200:172.

Nace DA, Lin CJ, Ross TM, et al. Randomized, controlled trial of high-dose influenza vaccine among frail residents of long-term care facilities. J Infect Dis 2015; 211:1915.

Ng TWY, Cowling BJ, Gao HZ, Thompson MG. Comparative Immunogenicity of Enhanced Seasonal Influenza Vaccines in Older Adults: A Systematic Review and Meta-analysis. J Infect Dis 2019; 219:1525.

Chit A, Becker DL, DiazGranados CA, et al. Cost-effectiveness of high-dose versus standard-dose inactivated influenza vaccine in adults aged 65 years and older: an economic evaluation of data from a randomised controlled trial. Lancet Infect Dis 2015; 15:1459.

Chang LJ, Meng Y, Janosczyk H, et al. Safety and immunogenicity of high-dose quadrivalent influenza vaccine in adults ≥65 years of age: A phase 3 randomized clinical trial. Vaccine 2019; 37:5825.

Dunkle LM, Izikson R, Patriarca P, et al. Efficacy of Recombinant Influenza Vaccine in Adults 50 Years of Age or Older. N Engl J Med 2017; 376:2427.

Lambert LC, Fauci AS. Influenza vaccines for the future. N Engl J Med 2010; 363:2036.

Black S. Safety and effectiveness of MF-59 adjuvanted influenza vaccines in children and adults. Vaccine 2015; 33 Suppl 2:B3.

De Donato S, Granoff D, Minutello M, et al. Safety and immunogenicity of MF59-adjuvanted influenza vaccine in the elderly. Vaccine 1999; 17:3094.

O’Hagan DT, Rappuoli R, De Gregorio E, et al. MF59 adjuvant: the best insurance against influenza strain diversity. Expert Rev Vaccines 2011; 10:447.

Talbot HK, Nian H, Zhu Y, et al. Clinical effectiveness of split-virion versus subunit trivalent influenza vaccines in older adults. Clin Infect Dis 2015; 60:1170.

Hung IF, Leung AY, Chu DW, et al. Prevention of acute myocardial infarction and stroke among elderly persons by dual pneumococcal and influenza vaccination: a prospective cohort study. Clin Infect Dis 2010; 51:1007.

Rambhia KJ, Rambhia MT. Early Bird Gets the Flu: What Should Be Done About Waning Intraseasonal Immunity Against Seasonal Influenza? Clin Infect Dis 2019; 68:1235.

Petrie JG, Ohmit SE, Johnson E, et al. Persistence of Antibodies to Influenza Hemagglutinin and Neuraminidase Following One or Two Years of Influenza Vaccination. J Infect Dis 2015; 212:1914.

Petrie JG, Ohmit SE, Truscon R, et al. Modest Waning of Influenza Vaccine Efficacy and Antibody Titers During the 2007-2008 Influenza Season. J Infect Dis 2016; 214:1142.

Skowronski DM, Tweed SA, De Serres G. Rapid decline of influenza vaccine-induced antibody in the elderly: is it real, or is it relevant? J Infect Dis 2008; 197:490.

Song JY, Cheong HJ, Hwang IS, et al. Long-term immunogenicity of influenza vaccine among the elderly: Risk factors for poor immune response and persistence. Vaccine 2010; 28:3929.

Young B, Sadarangani S, Jiang L, et al. Duration of Influenza Vaccine Effectiveness: A Systematic Review, Meta-analysis, and Meta-regression of Test-Negative Design Case-Control Studies. J Infect Dis 2018; 217:731.

Ray GT, Lewis N, Klein NP, et al. Intraseason Waning of Influenza Vaccine Effectiveness. Clin Infect Dis 2019; 68:1623.

Ohmit SE, Petrie JG, Malosh RE, et al. Influenza vaccine effectiveness in the community and the household. Clin Infect Dis 2013; 56:1363.

Ohmit SE, Thompson MG, Petrie JG, et al. Influenza vaccine effectiveness in the 2011-2012 season: protection against each circulating virus and the effect of prior vaccination on estimates. Clin Infect Dis 2014; 58:319.

McLean HQ, Thompson MG, Sundaram ME, et al. Impact of repeated vaccination on vaccine effectiveness against influenza A(H3N2) and B during 8 seasons. Clin Infect Dis 2014; 59:1375.

Ohmit SE, Petrie JG, Malosh RE, et al. Influenza vaccine effectiveness in households with children during the 2012-2013 season: assessments of prior vaccination and serologic susceptibility. J Infect Dis 2015; 211:1519.

Skowronski DM, Chambers C, Sabaiduc S, et al. A Perfect Storm: Impact of Genomic Variation and Serial Vaccination on Low Influenza Vaccine Effectiveness During the 2014-2015 Season. Clin Infect Dis 2016; 63:21.

Skowronski DM, Chambers C, De Serres G, et al. Serial vaccination and the antigenic distance hypothesis: effects on influenza vaccine effectiveness during A(H3N2) epidemics in Canada, 2010-11 to 2014-15. J Infect Dis 2017.

Monto AS, Malosh RE, Petrie JG, Martin ET. The Doctrine of Original Antigenic Sin: Separating Good From Evil. J Infect Dis 2017; 215:1782.

Petrie JG, Monto AS. Untangling the Effects of Prior Vaccination on Subsequent Influenza Vaccine Effectiveness. J Infect Dis 2017.

Ohmit SE, Petrie JG, Malosh RE, et al. Substantial Influenza Vaccine Effectiveness in Households With Children During the 2013-2014 Influenza Season, When 2009 Pandemic Influenza A(H1N1) Virus Predominated. J Infect Dis 2016; 213:1229.

DiazGranados CA, Dunning AJ, Robertson CA, et al. Effect of Previous-Year Vaccination on the Efficacy, Immunogenicity, and Safety of High-Dose Inactivated Influenza Vaccine in Older Adults. Clin Infect Dis 2016; 62:1092.

Bartoszko JJ, McNamara IF, Aras OAZ, et al. Does consecutive influenza vaccination reduce protection against influenza: A systematic review and meta-analysis. Vaccine 2018; 36:3434.

Cheng AC, Macartney KK, Waterer GW, et al. Repeated Vaccination Does Not Appear to Impact Upon Influenza Vaccine Effectiveness Against Hospitalization With Confirmed Influenza. Clin Infect Dis 2017; 64:1564.

Zelner J, Petrie JG, Trangucci R, et al. Effects of Sequential Influenza A(H1N1)pdm09 Vaccination on Antibody Waning. J Infect Dis 2019; 220:12.

Neuzil KM. How can we solve the enigma of influenza vaccine-induced protection? J Infect Dis 2015; 211:1517.

Bridges CB, Thompson WW, Meltzer MI, et al. Effectiveness and cost-benefit of influenza vaccination of healthy working adults: A randomized controlled trial. JAMA 2000; 284:1655.

Muennig PA, Khan K. Cost-effectiveness of vaccination versus treatment of influenza in healthy adolescents and adults. Clin Infect Dis 2001; 33:1879.

Lee PY, Matchar DB, Clements DA, et al. Economic analysis of influenza vaccination and antiviral treatment for healthy working adults. Ann Intern Med 2002; 137:225.

Rothberg MB, Rose DN. Vaccination versus treatment of influenza in working adults: a cost-effectiveness analysis. Am J Med 2005; 118:68.

Mullooly JP, Bennett MD, Hornbrook MC, et al. Influenza vaccination programs for elderly persons: cost-effectiveness in a health maintenance organization. Ann Intern Med 1994; 121:947.

Nichol KL, Margolis KL, Lind A, et al. Side effects associated with influenza vaccination in healthy working adults. A randomized, placebo-controlled trial. Arch Intern Med 1996; 156:1546.

Skowronski DM, Strauss B, De Serres G, et al. Oculo-respiratory syndrome: a new influenza vaccine-associated adverse event? Clin Infect Dis 2003; 36:705.

Moro PL, Arana J, Cano M, et al. Postlicensure safety surveillance for high-dose trivalent inactivated influenza vaccine in the Vaccine Adverse Event Reporting System, 1 July 2010-31 December 2010. Clin Infect Dis 2012; 54:1608.

Talbot HK, Dunning AJ, Robertson CA, et al. Gastrointestinal Events in High-Dose vs Standard-Dose Influenza Vaccine Recipients. Open Forum Infect Dis 2018; 5:ofy115.

Harper SA, Fukuda K, Cox NJ, et al. Using live, attenuated influenza vaccine for prevention and control of influenza: supplemental recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR Recomm Rep 2003; 52:1.

Izurieta HS, Haber P, Wise RP, et al. Adverse events reported following live, cold-adapted, intranasal influenza vaccine. JAMA 2005; 294:2720.

FluMist quadrivalent (influenza vaccine live, intranasal) intranasal spray, 2016-2017 formula. http://www.fda.gov/downloads/BiologicsBloodVaccines/Vaccines/ApprovedProducts/UCM294307.pdf (Accessed on August 30, 2016).

Casajuana J, Iglesias B, Fàbregas M, et al. Safety of intramuscular influenza vaccine in patients receiving oral anticoagulation therapy: a single blinded multi-centre randomized controlled clinical trial. BMC Blood Disord 2008; 8:1.

Raj G, Kumar R, McKinney WP. Safety of intramuscular influenza immunization among patients receiving long-term warfarin anticoagulation therapy. Arch Intern Med 1995; 155:1529.

Iorio AM, Camilloni B, Basileo M, et al. Influenza vaccination in patients on long-term anticoagulant therapy. Vaccine 2006; 24:6624.

Neuzil KM, Bright RA. Influenza vaccine manufacture: keeping up with change. J Infect Dis 2009; 200:835.

Glezen WP. Cell-culture-derived influenza vaccine production. Lancet 2011; 377:698.

Lillie PJ, Berthoud TK, Powell TJ, et al. Preliminary assessment of the efficacy of a T-cell-based influenza vaccine, MVA-NP+M1, in humans. Clin Infect Dis 2012; 55:19.

Gerhard W, Mozdzanowska K, Zharikova D. Prospects for universal influenza virus vaccine. Emerg Infect Dis 2006; 12:569.

Wei CJ, Boyington JC, McTamney PM, et al. Induction of broadly neutralizing H1N1 influenza antibodies by vaccination. Science 2010; 329:1060.

Nabel GJ, Fauci AS. Induction of unnatural immunity: prospects for a broadly protective universal influenza vaccine. Nat Med 2010; 16:1389.

Corti D, Voss J, Gamblin SJ, et al. A neutralizing antibody selected from plasma cells that binds to group 1 and group 2 influenza A hemagglutinins. Science 2011; 333:850.

Russell CJ. Stalking influenza diversity with a universal antibody. N Engl J Med 2011; 365:1541.

Miller MS, Tsibane T, Krammer F, et al. 1976 and 2009 H1N1 influenza virus vaccines boost anti-hemagglutinin stalk antibodies in humans. J Infect Dis 2013; 207:98.

Yassine HM, Boyington JC, McTamney PM, et al. Hemagglutinin-stem nanoparticles generate heterosubtypic influenza protection. Nat Med 2015; 21:1065.

Impagliazzo A, Milder F, Kuipers H, et al. A stable trimeric influenza hemagglutinin stem as a broadly protective immunogen. Science 2015; 349:1301.

Erbelding EJ, Post DJ, Stemmy EJ, et al. A Universal Influenza Vaccine: The Strategic Plan for the National Institute of Allergy and Infectious Diseases. J Infect Dis 2018; 218:347.

Morens DM, Taubenberger JK. Making Universal Influenza Vaccines: Lessons From the 1918 Pandemic. J Infect Dis 2019; 219:S5.

Saelens X. The Role of Matrix Protein 2 Ectodomain in the Development of Universal Influenza Vaccines. J Infect Dis 2019; 219:S68.

Eichelberger MC, Monto AS. Neuraminidase, the Forgotten Surface Antigen, Emerges as an Influenza Vaccine Target for Broadened Protection. J Infect Dis 2019; 219:S75.

Laursen NS, Friesen RHE, Zhu X, et al. Universal protection against influenza infection by a multidomain antibody to influenza hemagglutinin. Science 2018; 362:598.

National Institutes of Health news releases. NIH begins first-in-human trial of a universal influenza vaccine candidate. https://www.nih.gov/news-events/news-releases/nih-begins-first-human-trial-universal-influenza-vaccine-candidate (Accessed on May 08, 2019).

Berthoud TK, Hamill M, Lillie PJ, et al. Potent CD8+ T-cell immunogenicity in humans of a novel heterosubtypic influenza A vaccine, MVA-NP+M1. Clin Infect Dis 2011; 52:1.

Hambleton S. Editorial commentary: a better grip: T cells strengthen our hand against influenza. Clin Infect Dis 2011; 52:8.

Wrammert J, Koutsonanos D, Li GM, et al. Broadly cross-reactive antibodies dominate the human B cell response against 2009 pandemic H1N1 influenza virus infection. J Exp Med 2011; 208:181.

de Vries RD, Nieuwkoop NJ, van der Klis FRM, et al. Primary Human Influenza B Virus Infection Induces Cross-Lineage Hemagglutinin Stalk-Specific Antibodies Mediating Antibody-Dependent Cellular Cytoxicity. J Infect Dis 2017; 217:3.

Belshe RB, Newman FK, Cannon J, et al. Serum antibody responses after intradermal vaccination against influenza. N Engl J Med 2004; 351:2286.

Kenney RT, Frech SA, Muenz LR, et al. Dose sparing with intradermal injection of influenza vaccine. N Engl J Med 2004; 351:2295.

Chi RC, Rock MT, Neuzil KM. Immunogenicity and safety of intradermal influenza vaccination in healthy older adults. Clin Infect Dis 2010; 50:1331.

Holland D, Booy R, De Looze F, et al. Intradermal influenza vaccine administered using a new microinjection system produces superior immunogenicity in elderly adults: a randomized controlled trial. J Infect Dis 2008; 198:650.

Sanofi pasteur. Fluzone intradermal. Highlights of prescribing information. http://www.fda.gov/downloads/biologicsbloodvaccines/…/ucm195479.pdf (Accessed on September 30, 2013).

Young F, Marra F. A systematic review of intradermal influenza vaccines. Vaccine 2011; 29:8788.

Rouphael NG, Paine M, Mosley R, et al. The safety, immunogenicity, and acceptability of inactivated influenza vaccine delivered by microneedle patch (TIV-MNP 2015): a randomised, partly blinded, placebo-controlled, phase 1 trial. Lancet 2017; 390:649.

The post Γρίπη και COVID-19 – Αντιγριππικό εμβόλιο appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα στο https://erc.edu/covid .

The post Καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση και κορονοϊός appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

-Δεκτά θα γίνονται ραντεβού μετά από τηλεφωνική συνεννόηση, ώστε να διασφαλίζεται η ελάχιστη παραμονή στον χώρο αναμονής του ιατρείου και η αποφυγή συνωστισμού

-Οι εξεταζόμενοι θα προσέρχονται το πολύ με έναν συνοδό, ενώ θα πρέπει να υπάρχει σχετική ενημέρωση του ιατρού εκ των προτέρων για την παρουσία ή όχι συνοδού. Διαφορετικά ο συνοδός δεν θα γίνεται δεκτός

-Ο χώρος του ιατρείου αερίζεται και απολυμαίνεται καθημερινά, καθώς και όλες οι συσκευές που έρχονται σε επαφή με τον εξεταζόμενο

-Όλοι όσοι εισέρχονται στο ιατρείο, θα θερμομετρούνται με ανέπαφο θερμόμετρο και ασθενείς που παρουσιάζουν πυρετική κίνηση, δεν θα γίνονται δεκτοί ή θα απομονώνονται και εφόσον επιθυμούν, μπορεί να διενεργείται αρχικός ταχύς έλεγχος αντισωμάτων για τον κορονοϊό SARS-CoV-19  (ευαισθησία 88% και ειδικότητα 97%). Διευκρινίζεται ότι απόλυτα ξεκάθαρο αποτέλεσμα μπορεί να υπάρχει μόνο με ειδικό μοριακό έλεγχο που γίνεται σε νοσοκομεία αναφοράς και ειδικά εργαστήρια

-Όλοι όσοι εισέρχονται στο ιατρείο θα απολυμαίνουν τα χέρια τους και στη συνέχεια θα τοποθετούν μάσκα και γάντια μίας χρήσης τα οποία και θα απορρίπτονται σε ξεχωριστό καλάθι πριν την απομάκρυνσή τους, ώστε να μειώνεται η πιθανότητα διασποράς ιού

-Ειδικά για την διενέργεια δοκιμασίας κόπωσης, όπου η χρήση μάσκας προσώπου δεν είναι εφικτή, θα διατίθεται προσωπίδα-ασπίδα προσώπου, η οποία και θα απολυμαίνεται μετά από κάθε χρήση

-Οι ιατρικοί επισκέπτες θα γίνονται δεκτοί μόνο μετά από τηλεφωνική συνεννόηση, και κατά προτίμηση με on line επίσκεψη

The post Τρόπος λειτουργίας του ιατρείου appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Όπως σωστά το έθεσε ο Γενικός Διευθυντής της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, Tedros Adhanom Ghebreyesus, «δεν καταπολεμούμε μόνο μια πανδημία, έχουμε να αντιμετωπίσουμε και μια επιδημία παραπληροφόρησης».

Σε αυτό το άρθρο συγκεντρώνονται  fake news, ατεκμηρίωτες απόψεις, υπερβολές και αντιεπιστημονικές θεωρίες που αφορούν τη νόσο, και θα τις καταρρίπτουμε παραθέτοντας τις τεκμηριωμένες, επιστημονικά έγκυρες απαντήσεις που δίνουν διεθνείς οργανισμοί Υγείας, με πρώτον τον WHO.

Γιατί η ενημέρωση και η γνώση είναι δύναμη και απέναντι στην πανδημία, αλλά αν οι σχετικές πληροφορίες δεν προέρχονται από έγκυρες και αξιόπιστες πηγές, ο κίνδυνος είναι συχνά μεγαλύτερος και από αυτόν της ίδιας της νόσου…

ΜΥΘΟΣ: Η επιδημία του κορονοϊού σχετίζεται με συγκεκριμένες τεχνολογίες

ΑΛΗΘΕΙΑ: Το τελευταίο διάστημα αναπαράγονται κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θεωρίες που συνδέουν την πανδημία του κορονοϊού με την ανάπτυξη των δικτύων κινητής τηλεφωνίας 5ης γενιάς (5G). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει επισημάνει πως «καμία αρνητική επίδραση στην υγεία δεν συνδέεται αιτιωδώς με την έκθεση σε ασύρματες τεχνολογίες» όπως είναι η τεχνολογία 5G.

Οι πολίτες πρέπει να δίνουμε αυξημένη προσοχή σε δημοσιεύσεις που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα και δεν πρέπει να θεωρούμε ως δεδομένη την αξιοπιστία κάθε ανάρτησης. Υιοθετούμε υπεύθυνη συμπεριφορά στο διαδίκτυο. Συμβουλευόμαστε τις οδηγίες του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (https://www.eody.gr) για την αντιμετώπιση του κορονοϊού και δεν αναπαράγουμε πληροφορίες και υλικό που στερούνται επιστημονικής τεκμηρίωσης. Η ενημέρωση για επιστημονικά θέματα που αφορούν στη λειτουργία τεχνολογικών υποδομών στην Ελλάδα παρέχεται από τους θεσμοθετημένους φορείς της Πολιτείας, οι οποίοι διαθέτουν εμπειρία, τεχνογνωσία και καταρτισμένο επιστημονικό προσωπικό. Οι φορείς αυτοί είναι οι μόνοι που είναι σε θέση να δώσουν ακριβή και επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση για θέματα όπως η λειτουργία των τηλεπικοινωνιακών δικτύων στη χώρα μας.

ΜΥΘΟΣ: Πλένοντας τα φρούτα και τα λαχανικά με απολυμαντικό προστατευόμαστε καλύτερα από τον ιό

ΑΛΗΘΕΙΑ: Η ασφαλής προετοιμασία κάθε γεύματος είναι σημαντική, όχι μόνο εν
μέσω της πανδημίας αλλά και γενικότερα, για την προστασία από μικρόβια και
ιούς. Σίγουρα όμως η χρήση απολυμαντικού για το πλύσιμο φρούτων, λαχανικών ή
άλλων τροφίμων δεν είναι καθόλου ασφαλής πρακτική, καθώς μπορεί να
προκαλέσει δηλητηρίαση ή άλλους κινδύνους.
Οι βασικές οδηγίες που δίνουν διεθνείς οργανισμοί, όπως ο Οργανισμός Τροφίμων
των ΗΠΑ (FDA), αναφέρουν ως ασφαλείς πρακτικές:

• το καλό πλύσιμο των χεριών με νερό και σαπούνι για τουλάχιστον 20’’ πριν
  αρχίσουμε να ετοιμάζουμε το γεύμα μας
• το πλύσιμο φρούτων και λαχανικών με άφθονο τρεχούμενο νερό πριν τα
  κόψουμε/καθαρίσουμε και το στέγνωμά τους με μια καθαρή πετσέτα ή
  χαρτί
• το καλό πλύσιμο οποιουδήποτε μαχαιριού ή πηρουνιού έχει χρησιμοποιηθεί
  για επεξεργασία ωμού κρέατος, θαλασσινών, πουλερικών, αυγών κ.ά.,
  προτού τα χρησιμοποιήσουμε για να φάμε
• το καλό πλύσιμο με ζεστό νερό και σαπούνι των επιφανειών και των σκευών
  της κουζίνας μετά από κάθε χρήση

ΜΥΘΟΣ: Η λυχνία απολύμανσης υπεριώδους ακτινοβολίας αδρανοποιεί τον ιό

Κανείς δεν γνωρίζει αν οποιοδήποτε είδος υπεριώδους φωτός επηρεάζει ή απενεργοποιεί τον κορονοϊό. Υπάρχουν τρία είδη υπεριώδους (UV) φωτός: UVA και UVB, τα οποία μπορούν να βλάψουν το δέρμα από το ηλιακό έγκαυμα αλλά μπορούν να μπλοκαριστούν από το αντηλιακό, και UVC, το οποίο είναι εξαιρετικά ισχυρό και μπορεί να καταστρέψει το ανθρώπινο γενετικό υλικό, αλλά φιλτράρεται από το όζον στην ατμόσφαιρα. Είναι πιθανό ότι τα UVA και UVB θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον ιό, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία που να το υποστηρίζουν με βεβαιότητα. Αν κάτι τέτοιο είναι αλήθεια, είναι πιθανό ο ιός να πρέπει να εκτεθεί στο φως για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Τεχνητά παραγόμενο UVC μπορεί να σκοτώσει μικροοργανισμούς και οι επιστήμονες πειραματίζονται με τη χρήση μιας συμπυκνωμένης μορφής UVC για την απολύμανση επιφανειών που έχουν μολυνθεί με COVID-19. Ωστόσο, το UVC είναι πολύ επικίνδυνο και δεν διατίθεται στο εμπόριο σε λαμπτήρες, καθώς μόλις λίγα δευτερόλεπτα της έκθεσης θα κάψει το ανθρώπινο δέρμα.

ΜΥΘΟΣ: Ο ιός μεταδίδεται με τα τσιμπήματα εντόμων (π.χ. κουνουπιών)

Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο νέος κορονοϊός μεταδίδεται από οποιοδήποτε έντομο, συμπεριλαμβανομένων των κουνουπιών. Όπως εξηγεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, «o νέος κορονοϊός είναι ένας ιός της αναπνευστικής οδού, που εξαπλώνεται κυρίως μέσω των σταγονιδίων που δημιουργούνται όταν ένα μολυσμένο άτομο βήχει ή φτερνίζεται, ή μέσω σταγονιδίων σάλιου ή εκροής από τη μύτη. Για να προστατεύσετε τον εαυτό σας, καθαρίστε συχνά τα χέρια σας με απολυμαντικό με βάση το οινόπνευμα ή πλύνετε με σαπούνι και νερό. Επίσης, αποφύγετε στενή επαφή με καθέναν που βήχει και φτερνίζεται».

Ωστόσο, έντομα όπως τα κουνούπια είναι πιθανό να μεταφέρουν άλλες μολυσματικές νόσους στην Ελλάδα (όπως ο Ιός του Δυτικού Νείλου, ελονοσία, Δάγκειο, Chikungunya κ.ά.). Για περισσότερες πληροφορίες και μεθόδους προστασίας έναντι κουνουπιών και άλλων εντόμων, ενημερωθείτε εδώ.

ΜΥΘΟΣ: Ο κρύος καιρός και το χιόνι σκοτώνουν τον κορονοϊό

Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι το κρύο ή το χιόνι επηρεάζει ή σκοτώνει οποιονδήποτε κορονοϊό. Η θερμοκρασία του ανθρώπινου σώματος παραμένει περίπου στους 36,5-37 βαθμούς Κελσίου, ανεξάρτητα από την εξωτερική θερμοκρασία. Στην πραγματικότητα, ο κρύος αέρας τείνει να οδηγήσει σε ευνοϊκότερες συνθήκες για τη μετάδοση πολλών ιών.

ΜΥΘΟΣ: Ο ιός θα εξαφανιστεί το καλοκαίρι με τη ζέστη

Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμα ξεκάθαρη εικόνα για την επίδραση της θερμότητας στον νέο κορονοϊό. Αν και γνωρίζουμε ότι ο ιός της γρίπης δεν επιβιώνει καλά έξω από το σώμα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι αυτό ισχύει και για τον COVID-19. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια πανδημιών οι ιοί συχνά δεν ακολουθούν τα ίδια μοτίβα όπως κατά τις εποχικές εξάρσεις. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της πανδημίας γρίπης του 1918 τα κρούσματα αυξήθηκαν κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Επιστήμονες από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, που ανέλυσαν την εξάπλωση του νέου κορονοϊού στην Κίνα, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η αύξηση των θερμοκρασιών κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού είναι απίθανο να οδηγήσει σε μείωση των κρουσμάτων. Ο Δρ. Miguel Araújo, από το Εθνικό Μουσείο Φυσικών Επιστημών στη Μαδρίτη, ο οποίος μελετά τις επιπτώσεις των περιβαλλοντικών αλλαγών στη βιοποικιλότητα, εξηγεί: «Δεν πρόκειται για εξίσωση μιας μεταβλητής. Ο ιός εξαπλώνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Όσο περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται σε κάθε τόπο και όσο περισσότερο έρχονται σε επαφή μεταξύ τους, τόσο περισσότερες μολύνσεις θα υπάρξουν. Η συμπεριφορά τους είναι το κλειδί για την κατανόηση της διάδοσης του ιού». Γι’ αυτό ακριβώς τα προληπτικά μέτρα ατομικής υγιεινής θα πρέπει να λαμβάνονται πάντα και να μην εφησυχάζουμε.

ΜΥΘΟΣ: Τα αντιβιοτικά είναι αποτελεσματικά για την πρόληψη και τη θεραπεία του νέου κορονοϊού

Η διεθνής βιβλιογραφία για τη χρήση αντιιϊκών κατά του νέου ιού είναι περιορισμένη και προέρχεται σχεδόν αποκλειστικά από την Κίνα. In vitro και in vivo μελέτες υποδεικνύουν ενδεχόμενη θεραπευτική δραστικότητα ορισμένων φαρμακευτικών ουσιών έναντι κορωνοϊών που μοιάζουν με τον COVID-19. Ωστόσο προς το παρόν, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία από τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες σε ανθρώπους με χρήση ομάδας ελέγχου, που να υποστηρίζουν τη χορήγηση οποιουδήποτε φαρμάκου σε ασθενείς με ύποπτη ή επιβεβαιωμένη λοίμωξη από τον COVID-19. Σύμφωνα με την 6η έκδοση των Κατευθυντήριων Οδηγιών της Εθνικής Επιτροπής Υγείας της Κίνας, για την εμπειρική θεραπεία του COVID-19 συστήνονται τα εξής αντιιϊκά: ιντερφερόνη α (IFN-α) υπό μορφή εισπνοών, lopinavir/ritonavir, φωσφορική χλωροκίνη, ριμπαβιρίνη και arbidol (ευρέως φάσματος αντιικό). 

Σε καμία περίπτωση, πάντως, δεν συνιστάται η προσωπική χρήση αντιϊκών και αντιβιοτικών χωρίς συνταγογράφηση γιατρού. Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών συμβάλλει στη δημιουργία μικροβιακής αντοχής, που είναι μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την υγεία σε ολόκληρο τον πλανήτη και ιδιαιτέρως στην Ελλάδα. Επίσης, είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως κάθε χρήση φαρμάκων έχει τον κίνδυνο παρενεργειών, άρα η ορθολογική χρήση τους είναι σημαντική.

Κείμενο από τον ΕΟΔΥ,  14 Μαρτίου 2020

ΜΥΘΟΣ: H κατανάλωση αλκοόλ προσφέρει προστασία από λοιμώξεις

Πρόκειται για έναν επικίνδυνο ισχυρισμό. Η κατανάλωση αλκοόλ όχι μόνο δεν προστατεύει από τον COVID-19 αλλά εξασθενεί το ανοσοποιητικό σύστημα και μειώνει την αντίσταση σας έναντι πιθανής λοίμωξης. Άλλωστε, η ικανότητα του ιού να εισέλθει και να διαδοθεί μέσω του αναπνευστικού συστήματος δεν επηρεάζεται από το αλκοόλ και την εισχώρησή του στο πεπτικό σύστημα. Η κατανάλωση αλκοολούχων ποτών δεν αντιστοιχεί σε χρήση αλκοολούχων αντισηπτικών για την απολύμανση. Επίσης, η κατάποση εργοστασιακού οινοπνεύματος είναι πολύ επικίνδυνη και προκαλεί δηλητηρίαση.

ΜΥΘΟΣ: Η κατανάλωση σκόρδου βοηθάει στην πρόληψη της λοίμωξης COVID-19

Το σκόρδο μπορεί να διαθέτει κάποιες αντιμικροβιακές ιδιότητες, ωστόσο, δεν υπάρχει ένδειξη ότι η κατανάλωση σκόρδου έχει προστατευτική δράση έναντι του COVID-19.

ΜΥΘΟΣ: Το ξύδι είναι πολύ αποτελεσματικό στην αδρανοποίηση του COVID-19

Δεν υπάρχει έρευνα που να δείχνει ότι το ξύδι ή άλλα φυσικά προϊόντα είναι αποτελεσματικά στη θανάτωση ιών και μικροβίων. Ειδικά σε ό,τι αφορά τον COVID-19, το ξύδι δεν διασπά το προστατευτικό στρώμα του λίπους του ιού. Ο COVID-19 δεν είναι ζωντανός οργανισμός, αλλά μόριο πρωτεΐνης που καλύπτεται από ένα προστατευτικό στρώμα λίπους. Δεν θανατώνεται, αλλά αποσυντίθεται μόνος του. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το απλό σαπούνι ή το απορρυπαντικό είναι η καλύτερη ασπίδα, επειδή ο αφρός διαλύει το λιπώδη στοιβάδα του ιού – γι’ αυτό και πρέπει να τρίψουμε τα χέρια μας για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα. Με τη διάλυση της στιβάδας λίπους, το μόριο πρωτεΐνης διασκορπίζεται και διασπάται από μόνο του.

Τα απολυμαντικά χεριών με βάση το αλκοόλ μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να καθαρίσουν τα χέρια σας εάν δεν είναι διαθέσιμο το σαπούνι και το νερό. Τρίψτε το τζελ σε όλες τις επιφάνειες των χεριών και των δακτύλων σας μέχρι να στεγνώσουν τα χέρια σας. Αυτό πρέπει να διαρκέσει περίπου 20 δευτερόλεπτα. Για να καθαρίσετε τις επιφάνειες μπορεί να χρησιμοποιηθεί αραιωμένη αλκοόλη ή αραιωμένη χλωρίνη.

ΜΥΘΟΣ: Επαλείφοντας το σώμα μου με οινόπνευμα ή χλωρίνη θανατώνω τον νέο κορονοϊό

Η επάλειψη με οινόπνευμα ή χλωρίνη δεν έχει καμία επίδραση στους ιούς που έχουν ήδη εισέλθει στο σώμα σας μέσω της αναπνευστικής οδού και επιπλέον μπορεί να καταστεί πολύ επιβλαβής για το δέρμα και συνολικά για την υγεία σας. Όταν χρησιμοποιούνται με τον κατάλληλο τρόπο, το οινόπνευμα και η χλωρίνη μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την απολύμανση των επιφανειών. Το αλκοολούχο απολυμαντικό χεριών συνιστάται για τον καθαρισμό των χεριών σας, αν και το σαπούνι και το νερό είναι καλύτερα. Πρέπει να πλένουμε τα χέρια μας σχολαστικά και μετά να αγγίζουμε  φαγητό, κλειδαριές, διακόπτες, τηλεχειριστήριο, κινητό τηλέφωνο, ρολόγια, υπολογιστές, τραπέζια, τηλεόραση κ.λπ. Η κάλυψη του σώματός σας με οινόπνευμα ή χλωρίνη δεν είναι ασφαλής και δεν αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο αποφυγής του COVID-19.

ΜΥΘΟΣ: Το καυτό μπάνιο προλαμβάνει τη λοίμωξη

Ένα ζεστό μπάνιο δεν θα σας εμποδίσει να μολυνθείτε από το νέο κορονοϊό. Ο καλύτερος τρόπος για να προστατεύσετε τον εαυτό σας από τον COVID-19 είναι να πλένετε συχνά τα χέρια σας, αποφεύγοντας να αγγίζετε το πρόσωπό σας, αποφεύγοντας τη στενή επαφή με άλλους ανθρώπους και μένοντας στο σπίτι όσο το δυνατόν περισσότερο. Ένα ζεστό μπάνιο δεν επηρεάζει την εσωτερική θερμοκρασία του σώματος σας, αλλά ακόμα και αν το έκανε οι επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι κατά πόσο η θερμότητα επηρεάζει τον νέο κορονοϊό. Είναι πιθανό οι θερμοκρασίες άνω των 60 βαθμών Κελσίου να επηρεάσουν τον ιό, αλλά αυτές οι θερμοκρασίες είναι πάρα πολύ υψηλές για επαφή με το ανθρώπινο δέρμα. Κάνουμε, πάντως, καθημερινά μπάνιο για λόγους προσωπικής υγιεινής.

ΜΥΘΟΣ: Με το εμβόλιο έναντι του πνευμονιόκοκκου έχω απόλυτη προστασία έναντι του κορονοϊού

Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει εμβόλιο που να παρέχει άμεση προστασία έναντι του COVID-19. Ο ιός που προκαλεί τον COVID-19 είναι νέος και γι’ αυτό πρέπει να αναπτυχθεί και να δοκιμαστεί ένα νέο εμβόλιο για να τον αποτρέψει. Αυτή η διαδικασία θα διαρκέσει τουλάχιστον ένα ακόμη έτος.

Ωστόσο, ο εμβολιασμός έναντι μικροβίων που προκαλούν πνευμονία, όπως του πνευμονιοκόκκου ή του αιμόφιλου της γρίπης, μπορεί να είναι πολύ σημαντικός για την πρόληψη της νοσηρότητας και της θνησιμότητας ασθενών με μόλυνση από τον COVID-19, με την έννοια της παρεμπόδισης δευτερογενών λοιμώξεων που επιβαρύνουν τον οργανισμό.

Όταν μια ιογενής αναπνευστική λοίμωξη είναι αρκετά σοβαρή, όπως παρατηρείται σε ασθενείς με COVID-19, οι πνεύμονες βλάπτονται και γίνονται ευάλωτοι σε μια δευτερογενή λοίμωξη, όπως βακτηριακή πνευμονία. Ο πνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός ο οποίος προστατεύει από τη βακτηριακή λοίμωξη που οδηγεί σε πνευμονία, σε αυτή τη περίπτωση προλαμβάνει την επιπρόσθετη επιβάρυνση του αναπνευστικού συστήματος.

Κάτι τέτοιο ήδη συναντάται συχνά σε ασθενείς που νοσούν με τον ιό της γρίπης (Influenza ή Η1Ν1). Κάθε χρόνο, οι δευτερογενείς βακτηριακές μολύνσεις (συμπεριλαμβανομένων του βακτηρίων Pneumococcus) συνεισφέρουν σημαντικά στα επίπεδα θνησιμότητας που σχετίζονται με τη γρίπη. Επομένως, ο εμβολιασμός κατά του πνευμονιόκοκκου μπορεί να βοηθήσει στην προστασία από αυτή την επιπλοκή των λοιμώξεων από τον COVID-19.

ΜΥΘΟΣ: Μόνο οι μεγαλύτεροι σε ηλικία κινδυνεύουν να κολλήσουν τον νέο κορονοϊό

Παρόλο που οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικες και τα άτομα με υποκείμενα νοσήματα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης, υγιείς άνθρωποι όλων των ηλικιών βρίσκονται σε κίνδυνο και έχουν νοσήσει ή ακόμα και καταλήξει από το νέο κορονοϊό. Το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) ανέλυσε πρόσφατα τις περιπτώσεις COVID-19 στις Ηνωμένες Πολιτείες και διαπίστωσε ότι ενώ οι ενήλικες ηλικίας 65 ετών και άνω είχαν τον υψηλότερο κίνδυνο θανάτου, σχεδόν το 40% των ατόμων που χρειάστηκαν νοσηλεία ήταν ηλικίας 20-54 ετών. Το CDC εκτιμά ότι μεταξύ 14% και 21% των ενηλίκων ηλικίας 20-44 ετών μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία για τον COVID-19. Στην πόλη της Νέας Υόρκης, περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς που νοσηλεύονται με COVID-19 είναι ηλικίας κάτω των 65 ετών και έχουν πεθάνει 42 άτομα ηλικίας κάτω των 44 ετών. Επιπλέον, στις 29 Μαρτίου ένα βρέφος τεσσάρων εβδομάδων πέθανε από τον κορονοϊό στο Ιλινόις των ΗΠΑ.

Όλα αυτά δείχνουν ότι κανείς δεν είναι άτρωτος έναντι του COVID-19. Όλες οι ηλικίες μπορεί να κολλήσουν τον νέο κορονοϊό, ωστόσο οι μεγαλύτεροι και τα άτομα με συνυπάρχουσες νοσηρότητες (ευπαθείς ομάδες, καρδιοπαθείς, διαβητικοί, υπερτασικοί, σε ανοσοκαταστολή) διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αρρωστήσουν σοβαρά αν προσβληθούν από τον ιό.

ΜΥΘΟΣ: Ο κορονοϊός έχει δημιουργηθεί σε εργαστήριο

Ο κορονοϊός είναι προϊόν φυσικής εξέλιξης και δεν δημιουργήθηκε σε εργαστήριο ούτε κατασκευάστηκε με άλλο τρόπο.

Άλλωστε τους κορονοϊούς δεν τους γνωρίσαμε τώρα, με τον COVID-19. Τους ξέρουμε από παλιά και είναι γνωστοί υπαίτιοι αναπνευστικών λοιμώξεων σε παιδιά και ενήλικες. Υπήρχαν ήδη έξι τέτοιοι κορονοϊοί ,γνωστοί στους επιστήμονες πριν από τον COVID-19, ο οποίος έγινε ο έβδομος γνωστός μας κορονοϊός.

Όλα τα  επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι οι κορονοϊοί είναι ζωονοτικοί, δηλαδή μεταδίδονται μεταξύ ζώων και ανθρώπων. Πριν τον COVID-19, είχαμε το ξέσπασμα του SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome – Σοβαρό Οξύ Αναπνευστικό Σύνδρομο). Ο νέος κοροναϊός διαφέρει σημαντικά από άλλους τύπους γνωστών κορωνοϊών.

Η πλέον πιθανή φυσική πηγή προέλευσης του COVID-19 είναι οι νυχτερίδες και τα μικρά θηλαστικά που πωλούνται σε πολλές αγορές στην Κίνα και καταναλώνονται από ανθρώπους. Μάλιστα η γενετική πληροφορία του κορονοϊού της νυχτερίδας είναι παρόμοιος με αυτή του COVID-19 που προσέβαλε τους ανθρώπους.

«Με τη σύγκριση των διαθέσιμων δεδομένων αλληλουχίας γονιδιώματος για γνωστά στελέχη κορονοϊού, μπορούμε να διαπιστώσουμε με βεβαιότητα ότι ο SARS-CoV-2 προέρχεται από φυσικές διεργασίες», εξηγεί ο Δρ. Kristian Andersen, αναπληρωτής καθηγητής ανοσολογίας και μικροβιολογίας στις ΗΠΑ, εμπειρογνώμονας στον εντοπισμό της εξάπλωσης θανάσιμων ιών και συγγραφέας της πρόσφατης μελέτης «Η αρχική προέλευση του SARS-CoV-2», που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine.

Πηγή

https://www.nature.com/articles/s41591-020-0820-9

Θεοκλής Ζαούτης, MD, MSCE, PhD

Καθηγητής Επιδημιολογίας, Ιατρική Σχολή Perelman, Πανεπιστήμιο Pennsylvania

Τομέας Λοιμώξεων, The Children’s Hospital of Philadelphia

Καθηγητής Παιδιατρικής, Werner και Gertrude Henle

Ανάρτηση στην ιστοσελίδα https://covid19.gov.gr/mythoi-covid19/2/

Επιμέλεια:

Μάριος Δ. Κολιός

Ειδικός Καρδιολόγος-Στρατιωτικός Ιατρός Επιστημονικός Συνεργάτης Α’ Καρδιολογικής Κλινικής ΠΓΝ Ιωαννίνων

The post Μύθοι και αλήθειες για τον κορονοϊό appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Στην περιοχή της Λομβαρδίας της Ιταλίας, δήλωσε ο Bernhard Reimers, MD (Humanitas Research Hospital, Μιλάνο), οι περιπτώσεις STEMI έχουν μειωθεί κατά περίπου 70%. “Εάν τα συμπτώματα δεν είναι πάρα πολύ άσχημα, δεν καλούν το ασθενοφόρο επειδή φοβούνται να πάνε στο νοσοκομείο,” εικάζει ο Reimers.

Στην Ισπανία, δήλωσε ο Héctor Bueno, MD (Νοσοκομείο Universitario 12 de Octubre, Μαδρίτη), η επεμβατική ομάδα εργασίας καρδιολογίας της Ισπανικής Εταιρείας Καρδιολογίας δημοσίευσε ένα έγγραφο που δείχνει μια πτώση της τάξεως του 40%. “Αλλά μπορώ να σας πω ότι είναι πολύ χαμηλότερη από ό, τι βλέπουμε στη Μαδρίτη,” είπε. Αυτή η πόλη έχει πληγεί πολύ σκληρότερα από COVID-19 από την υπόλοιπη Ισπανία.

“Η κατάστασή μας έχει γίνει καταστροφική και μπορώ να σας πω ότι σχεδόν το 90% των κλινών στα περισσότερα νοσοκομεία στη Μαδρίτη είναι ασθενείς με COVID-19, οπότε πιστεύω ότι η πτώση [σε STEMIs] στη Μαδρίτη μπορεί να είναι κοντά στο 80%. Στο νοσοκομείο μου, έχουμε δει περίπου τρεις ή τέσσερις ασθενείς την τελευταία εβδομάδα, ενώ ο κανονικός αριθμός θα ήταν περίπου τρεις ασθενείς κάθε μέρα.” Η κατάσταση στη Μαδρίτη είναι πραγματικά δύσκολη. Νομίζω ότι οι άνθρωποι είναι τρομοκρατημένοι στο σπίτι, ώστε να μην εμφανίζονται στα τμήματα επειγόντων περιστατικών, τα οποία έχουν καταρρεύσει εντελώς.”

Οι ιστορίες είναι παρόμοιες σε όλη την υδρόγειο. Στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο George Washington στην Ουάσιγκτον, DC, ο Jonathan Reiner, MD, εκτιμά ότι είχαν μόλις δύο ή τρεις περιπτώσεις STEMI κατά τις τελευταίες 3 εβδομάδες, όταν κανονικά βλέπουν συνήθως τρεις την εβδομάδα, με ετήσιο όγκο 120-150 περιπτώσεις. Αυτό έχει συνδεθεί με μια “δραματική μείωση” στις εισαγωγές οξέων στεφανιαίων συμβαμάτων, πρόσθεσε.

Στην Ατλάντα, ο Chandan Devireddy, MD (Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Emory, Ατλάντα, GA), εκτιμά ότι έχουν δει μια πτώση στον όγκο STEMI μεταξύ 20% έως 50%. Προειδοποίησε ότι πρόκειται για εκτίμηση ενός μήνα και όχι για “αξιόπιστα” δεδομένα. “Πρέπει πραγματικά να δούμε μελλοντικά δεδομένα από ιδρύματα όπως το Εθνικό Μητρώο Καρδιαγγειακών Δεδομένων κατά τη διάρκεια των πολλών μηνών που αυτή η κρίση θα είναι πιθανό να διαρκέσει πραγματικά για να κατανοήσουν πραγματικά τις επιπτώσεις που έχει ο ίδιος ο ιός, και τι επακόλουθα έχουν οι αλλαγές συμπεριφοράς και η κοινωνική αποστασιοποίηση συνολικά” ανέφερε ο Devireddy .

Στη Βοστώνη, ο Jason Wasfy, MD, περιέγραψε μια εβδομάδα που πέρασε  ως ο θεράπων καρδιολόγος για το Γενικό Νοσοκομείο Μασαχουσέτης στην μονάδα καρδιακής φροντίδας. “Έχω υπάρξει στο μόνιμο προσωπικό ως καρδιολόγος για 7 χρόνια και ως ειδικευόμενος για 6 επιπλέον χρόνια πιο πριν, έτσι ώστε στα 12 με 13 χρόνια που βρίσκομαι στο νοσοκομείο ποτέ δεν έχω περάσει μια εβδομάδα στην μονάδα εμφραγμάτων χωρίς να δει ένα κλασικό έμφραγμα του μυοκαρδίου”. “Θα μπορούσε ακριβώς να είναι μια πολύ παράξενη εβδομάδα, αλλά εγείρει πραγματικά μια ανησυχία ότι οι ασθενείς με καρδιαγγειακά ενοχλήματα μπορεί  να μην ζητούν ιατρική περίθαλψη επειδή φοβούνται το νοσοκομείο, φοβούνται τον covid-19.»

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Υπάρχουν πολλές θεωρίες που κυκλοφορούν ως προς το τι θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει τα ποσοστά εμφραγμάτων τόσο χαμηλά κατά τη διάρκεια αυτής της πανδημίας. Στη Μαδρίτη και την Ουάσιγκτον, οι Bueno και Reiner επεσήμαναν ότι τα επίπεδα ρύπανσης μειώνονται δραματικά λόγω της δραματικής μείωσης των κυκλοφορούντων οχημάτων. Επιπλέον η απουσία μιας ενδεχόμενης αγχωτικής μετακίνησης, λόγω της απαγόρευσης κυκλοφορίας μπορεί επίσης να μειώνει τους καθημερινούς στρεσσογόνους παράγοντες, προσέθεσε ο Reiner , αν και παραδέχθηκε ότι τα επίπεδα άγχους είναι ακόμα πολύ υψηλά.

Αρκετοί καρδιολόγοι εικάζουν ότι οι ασθενείς τους, παγιδευμένοι στο σπίτι, είναι λιγότερο σωματικά δραστήριοι και κοιμούνται περισσότερο. Επίσης μπορεί να καπνίζουν λιγότερο, επειδή έχουν ακούσει ότι οι πνεύμονες είναι ο στόχος αυτού του ιού.

 Νομίζω ότι οι άνθρωποι είναι τρομοκρατημένοι στο σπίτι, έτσι δεν είναι εμφανίζονται στα τμήματα επειγόντων περιστατικών, τα οποία έχουν καταρρεύσει εντελώς, αναφέρει ο Hector Bueno.

Ο Reimers, από την άλλη, απέρριψε την ιδέα ότι οι άνθρωποι έχουν ελαττώσει το κάπνισμα, δεδομένου των υψηλών επιπέδων άγχους. “Δεν νομίζω ότι οι άνθρωποι που διαμένουν όλη την ημέρα στο σπίτι πραγματικά καπνίζουν λιγότερο,” είπε. “Ψυχολογικά,” με τόση αβεβαιότητα γύρω από αυτή την πανδημία, “είναι δύσκολο να σταματήσουν το κάπνισμα.” Όσο για την περισσότερη ξεκούραση στο σπίτι, ο Reimers είπε: «Στην αρχή σκεφτήκαμε εντάξει, μένετε στο σπίτι, είστε πιο χαλαροί, αλλά τώρα η διαμονή στο σπίτι δεν είναι τόσο χαλαρωτική πια.”

Όσο για την πιθανότητα ότι ο ιός με κάποιο τρόπο μπορεί να είναι προστατευτικός-αυτό έχει αποκλειστεί με τις τρέχουσες μελέτες.

«Δεν μπορώ να φανταστώ έναν εύλογο βιολογικό λόγο για τον οποίο η μόλυνση με αυτόν τον ιό θα μπορούσε κάπως να επηρεάζει τις αθηρωματικές πλάκες ή να αυξήσει τη σταθερότητα των αθηρωματικών πλακών,» αναφέρει ο Reiner. “Πρέπει να υπάρχουν και άλλα προβλήματα συμπεριφοράς που έχουν να κάνουν με τους ανθρώπους που παίρνουν τα φάρμακά τους, οδηγώντας σε χαμηλότερη αρτηριακή πίεση, χωρίς όμως να γνωρίζω πραγματικά”, συνέχισε. “Έχει προταθεί από κάποιους συναδέλφους μου ότι ίσως οι άνθρωποι πεθαίνουν στο σπίτι. Αλλά αν κοιτάξετε τις καμπύλες θνησιμότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες τον τελευταίο μήνα, η θνησιμότητα φαίνεται να είναι χαμηλή. Οπότε δεν καταλαβαίνω που είναι το έμφραγμα. Είναι πολύ ενδιαφέρον.”

Όλες οι θεωρίες που προαναφέρθηκαν υπολείπονται κατά πολύ των διάχυτων ανησυχιών ότι οι ασθενείς αγνοούν τα συμπτώματά τους από το φόβο ότι θα προσβληθούν από covid-19 εάν καλέσουν ένα ασθενοφόρο ή καταλήξουν στο τμήμα επειγόντων περιστατικών (ΤΕΠ). Εκτός από αυτό, αναφέρει ο Stables, μπορεί να υπάρχει κάποιος βαθμός «αλτρουισμού». “Μερικοί πιθανοί ασθενείς μπορεί να αισθάνονται ότι άλλοι άνθρωποι έχουν πολύ χειρότερα προβλήματα σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή και μπορεί να επιλέξουν να μην καλέσουν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.”

Και επίσης υπάρχει η πιθανότητα ότι ορισμένοι ζητούν βοήθεια, αλλά δεδομένης της τρέχουσας πιέσεις στα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης, δεν μπορούν να εξεταστούν από έναν καρδιολόγο ή να παραπεμφθούν για αντίστοιχες καρδιολογικές εξετάσεις που θα έθεταν την διάγνωση.

Αλλά υπάρχει μια άλλη, ακόμη πιο τραγική πιθανότητα που θα μπορούσε να εξηγήσει το μυστήριο των αγνοουμένων STEMIs. Ο Bueno, στην Ισπανία, μίλησε συγκινητικά για τις άθλιες συνθήκες στα νοσοκομεία της Μαδρίτης, τους χιλιάδες επαγγελματίες υγείας που αρρωσταίνουν και τον κατακλυσμό από ασθενείς με covid-19 που καθιστούν αδύνατη την διαλογή ή τη διενέργεια άλλων εξετάσεων. Είπε την ιστορία ενός ασθενή με covid-19 που ανέφερε ότι είχε πόνο στο στήθος 4 ημέρες πριν εισαχθεί στο νοσοκομείο με COVID-19 , πνευμονία, και στη συνέχεια με αιμόπτυση. Ο υπέρηχος καρδιάς και το ηλεκτροκαρδιογράφημα επιβεβαίωσαν ότι είχε ένα εκτεταμένο πρόσθιο έμφραγμα μυοκαρδίου. Ο ασθενής εμφάνισε καρδιογενές σοκ και πέθανε.

“Βλέπουμε περίπου 200 με 300 ασθενείς την ημέρα σε κάθε ΤΕΠ των μεγάλων νοσοκομείων στη Μαδρίτη”, δήλωσε ο Bueno. “Έτσι είναι πολύ δύσκολο πραγματικά να προχωρήσει ο ιατρός πέρα από τη χιονοστιβάδα του COVID-19 για να πάρει ένα πλήρες ιστορικό και να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες. Πραγματικά όλα τα συστήματα είναι συγκλονισμένα, αλλά υποψιαζόμαστε ότι πιθανώς υπάρχει ένας αριθμός ασθενών με έμφραγμα που είναι κρυμμένοι μεταξύ της χιονοστιβάδας.»

Αυτό μπορεί να ισχύει ιδιαίτερα για τους ασθενείς με στεφανιαία νόσο, διαβήτη, και / ή παχυσαρκία που καταλήγουν να μην έχουν την ανάλογη θεραπευτική αντιμετώπιση όταν το προσωπικό και ο εξοπλισμός διάσωσης είναι σε μικρή προσφορά και λαμβάνονται σκληρές αποφάσεις σχετικά με το ποιος θα πάρει ένα κρεβάτι εντατικής θεραπείας ή ποιος θα πάρει έναν αναπνευστήρα, ο Reimers παρατήρησε. Η παρουσία στεφανιαίας νόσου είναι μια κόκκινη σημαία, σημείωσε, και παίζει σε αποφάσεις ως προς το αν θα διασωληνωθεί ένας ασθενής ή όχι. “Οι ασθενείς με στεφανιαία νόσο δεν έχουν τόσο καλή πρόγνωση για να είναι σε θέση να διασωληνωθούν», είπε.

Ο Reimers είπε στο νοσοκομείο του έχει δει ότι οι COVID-19 εισαγωγές αρχίζουν να σταθεροποιούνται σε αριθμό και “υπάρχει κάποιο φως στο τέλος της σήραγγας,” αλλά τώρα αναμένουν μια σαφέστερη εικόνα του τι συνέβη με STEMIs που εξαφανίστηκαν στην κορυφή της πανδημίας. Αυτός και οι συνάδελφοί του στο Μιλάνο βλέπουν ήδη μια άνοδο στον αριθμό των οξέων MIs που παρουσιάζονται καθυστερημένα, και σε μία περίπτωση ένας ασθενής με διακοιλιακή ρήξη.

Αυτή θα είναι η επόμενη χιονοστιβάδα, προέβλεψε ο Bueno. “Αναμένουμε πραγματική αύξηση στον αριθμό ασθενών που υφίστανται τις συνέπειες αυτής της κρίσης”, ανέφερε. “Υποψιάζομαι να δω μηχανικές επιπλοκές, καρδιογενές σοκ, καρδιακή ρήξη, και καταστάσεις που δεν βλέπουμε συχνά τώρα, κατά πάσα πιθανότητα θα δούμε στο μέλλον.” Εκτός από τον αριθμό των θανάτων που αποδίδονται λανθασμένα στο COVID-19, “θα δούμε πιθανώς περισσότερα περαστικά με μετεμφραγματική στηθάγχη, επανέμφραγμα, και φυσικά καρδιακή ανεπάρκεια και αρρυθμίες”.

“Ένα μεγαλύτερο φορτίο που νομίζω ότι πρέπει να σκεφτούμε είναι τι πρόκειται να συμβεί από την απουσία αυτού που θα μπορούσε να ονομαστεί διαφορετικά επιλεκτική διαδικασία: η δραστηριότητα των εξωτερικών τακτικών ιατρείων περιορίζεται, οι άνθρωποι δεν αξιολογούνται και οι τακτικοί έλεγχοι δεν εκτελούνται. Το ποσοστό θνησιμότητας από στένωση της αορτικής βαλβίδας μπορεί να είναι σημαντικό”, για παράδειγμα, ανέφερε. “Είναι πιθανό ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο οι θάνατοι που τελικά θα μπορούσαν να αποδοθούν σε COVID-19 θα επισκιαστούν από τους θανάτους που θα έχουν συμβεί λόγω της απουσίας της τακτικής ιατρικής περίθαλψης.”

Και αν, κατά τύχη, υπάρχουν άλλοι λόγοι για τους οποίους οι περιπτώσεις εμφραγμάτων έχουν γίνει τόσο σπάνιες κατά τη διάρκεια της COVID-19 πανδημίας, είναι κάτι που πρέπει να μελετηθεί αυστηρά, ανέφερε ο Reiner, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις αβάσιμες θεωρίες που κυκλοφορούν τώρα για την καλύτερη τήρηση φαρμάκων, χαμηλότερα επίπεδα ρύπανσης, καλύτερο έλεγχο υπέρτασης, λιγότερο κάπνισμα, περισσότερη ανάπαυση, περισσότερο χρόνο με την οικογένεια, ή λιγότερο σωματική καταπόνηση.

“Θα είναι σημαντικό να το καταλάβουμε αυτό, διότι κάποια στιγμή θα το βρούμε μπροστά μας”, δήλωσε ο Reiner. “Θα θέλουμε να είμαστε σε θέση να αξιοποιήσουμε αυτά που μάθαμε για να κρατήσουμε αυτούς τους αριθμούς χαμηλά.”

Κείμενο:

The Mystery of the Missing STEMIs During the COVID-19 Pandemic , Fear of infection is likely the biggest driver, but as other theories circulate, cardiologists are bracing for the fallout, by Shelley Wood , April 02, 2020 , https://www.tctmd.com/news/mystery-missing-stemis-during-covid-19-pandemic

Μετάφραση

Μάριος Δ. Κολιός

Ειδικός Καρδιολόγος-Στρατιωτικός Ιατρός

Επιστημονικός Συνεργάτης Α’ Καρδιολογικής Κλινικής ΠΓΝ Ιωαννίνων

The post Το μυστήριο των αγνοουμένων εμφραγμάτων (STEMIs) κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος προειδοποιεί για την λανθασμένη και επικίνδυνη χρήση ιατρικής μάσκας από τους πολίτες (μη γιατρούς και νοσηλευτές).

Για τους πολίτες, (μη γιατρούς και νοσηλευτές), η απλή ιατρική μάσκα έχει χρήση σε περίπτωση που νοσούν ή που φροντίζουν νοσούντα. Επίσης, όταν βρίσκονται  εκτός σπιτιού μπορούν, εφόσον διαθέτουν,  να φορούν μάσκες  αλλά πάντα κρατώντας αποστάσεις ο ένας από τον άλλο. Κι αν βρίσκονται κατ΄ ανάγκη κοντά σε άλλους και δεν μπορούν να τηρούν τις αποστάσεις ασφαλείας (1,5 ως 2 μέτρα), τότε πρέπει να φορούν μάσκα, αν και αυτό δεν είναι ασφαλές.

Οι μάσκες με βαλβίδα πρέπει να χρησιμοποιούνται  μόνο από το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό

Ειδικά σε ό,τι αφορά τις μάσκες με βαλβίδα (τύπου FFP2 και 3), η χρήση τους από ασθενείς ευνοεί την μετάδοση του ιού στο εξωτερικό περιβάλλον (ψεκάζοντας προς τα έξω εκπνοές με ιικό φορτίο). Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται από τους πολίτες και όταν βλέπουν κάποιο –μη γιατρό ή νοσηλευτή- να φοράει τέτοια μάσκα πρέπει να τηρούν μεγάλες αποστάσεις.

Οι μάσκες αυτές είναι κατασκευασμένες αποκλειστικά για χρήση από γιατρούς και νοσηλευτές που διαχειρίζονται περιστατικά του covid-19. Και πρέπει να φέρονται μόνο εντός των χώρων που είναι μολυσμένοι, δηλαδή όταν μετακινείται ο γιατρός ή ο νοσηλευτής από την μολυσμένη περιοχή, σε καθαρή περιοχή του νοσοκομείου, πρέπει να βγάζει τη μάσκα του. Όλο το υπόλοιπο ιατρονοσηλευτικό προσωπικό πρέπει να φορά απλές χειρουργικές μάσκες.

Οι ιδανικές μάσκες είναι οι χειρουργικές μιας χρήσεως οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν περισσότερες φορές.

Οι πάνινες μάσκες προφυλάσσουν επαρκώς εφόσον χρησιμοποιούνται για προληπτική χρήση (δηλαδή όχι νοσηλεία ασθενούς με covid-19) αλλά θα πρέπει να πλένονται και να σιδερώνονται μετά από κάθε χρήση.

Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος επισημαίνει την αδόκιμη χρήση των ιατρικών μασκών και συστήνει στους πολίτες να τηρούν τα μέτρα κοινωνικής απομόνωσης, όπως ακριβώς αυτά παρουσιάζονται από το υπουργείο υγείας, τον ΕΟΔΥ και τον υφυπουργό Πολιτικής Προστασίας.

Αντίθετα, η αδόκιμη χρήση ιατρικών μέτρων προφύλαξης και η αλόγιστη χρήση φαρμάκων χωρίς ιατρική συνταγή και παρακολούθηση, μπορούν να οδηγήσουν κάποιους στο νοσοκομείο αντί να προφυλάξουν.

The post Χρήση μάσκας-Προστασία από τον κορονοϊό appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Με τον αυξανόμενο αριθμό επιβεβαιωμένων κρουσμάτων και τα συσσωρευμένα κλινικά δεδομένα, εκτός από την κοινή κλινική παρουσίαση της αναπνευστικής ανεπάρκειας που προκαλείται από το COVID-19, οι καρδιαγγειακές εκδηλώσεις που προκαλούνται από αυτή την ιογενή λοίμωξη έχουν προκαλέσει μεγάλη ανησυχία. Οι Huang και συν.5 ανέφεραν ότι το 12% των ασθενών με COVID-19 διαγνώστηκαν ότι έχουν οξεία βλάβη του μυοκαρδίου, που εκδηλώνεται κυρίως από αυξημένα επίπεδα υψηλής ευαισθησίας τροπονίνης Ι. Από άλλα πρόσφατα δεδομένα, μεταξύ 138 νοσηλευόμενων ασθενών με COVID- 19, το 16,7% είχε αρρυθμίες και το 7,2% είχαν οξεία βλάβη του μυοκαρδίου.6 Ωστόσο, επί του παρόντος, ειδικές πληροφορίες που χαρακτηρίζουν εάν οι ασθενείς με COVID- 19 με υποκείμενη καρδιαγγειακή ασθένεια (CVD) που αναπτύσσουν μυοκαρδιακή βλάβη κατά τη διάρκεια της νοσηλείας αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο και έχουν χειρότερα αποτελέσματα στο νοσοκομείο παραμένει άγνωστη. Η παρούσα μελέτη διερεύνησε τη συσχέτιση υποκείμενου καρδιαγγειακού νοσήματος και μυοκαρδιακής βλάβης με θανατηφόρα αποτελέσματα μεταξύ ασθενών με COVID- 19.

Αυτή η μονοκεντρική, αναδρομική, παρατηρητική μελέτη πραγματοποιήθηκε στο έβδομο νοσοκομείο της πόλης Wuhan, Κίνα, το οποίο είναι ένα οριζόμενο νοσοκομείο για να θεραπεύσει τους ασθενείς με COVID-19. Αναλύθηκαν αναδρομικά ασθενείς με COVID-19 που διαγνώστηκαν σύμφωνα με την ενδιάμεση καθοδήγηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας7 από τις 23 Ιανουαρίου 2020 έως τις 23 Φεβρουαρίου 2020, και οι οποίοι είτε υποβλήθηκαν σε θεραπεία και πήραν εξιτήριο είτε πέθαναν κατά τη διάρκεια της νοσηλείας. Οι κλινικές πληροφορίες συλλέχθηκαν κατά την εισαγωγή και κατά τη διάρκεια της νοσηλείας από τους θεράποντες ιατρούς.

Τα δεδομένα συλλέχθηκαν σε διαδοχικούς ασθενείς που νοσηλεύονται με COVID- 19, συμπεριλαμβανομένων 211 ασθενών που υποβλήθηκαν επιτυχώς σε θεραπεία και έλαβαν εξιτήριο και 45 ασθενών που πέθαναν. Από τους 187 ασθενείς, 66 (35,3%) είχαν υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο, συμπεριλαμβανομένης της υπέρτασης, της στεφανιαίας νόσου και της καρδιομυοπάθειας και 52 (27,8%) παρουσίασε μυοκαρδιακή βλάβη, όπως υποδεικνύεται από αυξημένα επίπεδα TnT.

Κατά την εισαγωγή, κανένας δεν έδειξε ενδείξεις οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου, χρόνια ηπατική νόσο, θρομβοεμβολικές παθήσεις ή ρευματικό νόσημα. Σε ασθενείς με αυξημένα επίπεδα TnT στο πλάσμα που τελικά πήραν εξιτήριο ή πέθαναν, η διάμεση (IQR) διάρκεια από την έναρξη της νόσου έως το εξιτήριο ή το θάνατο ήταν 28 (22- 33) και 23,5 (18,25- 34,5) ημέρες, αντίστοιχα. Η θνησιμότητα ήταν σημαντικά υψηλότερη σε ασθενείς με αυξημένα επίπεδα TnT στο πλάσμα από ό,τι σε ασθενείς με φυσιολογικά επίπεδα TnT (31 [59,6%] έναντι 12 [8,9%]) .

Συγκεκριμένα, οι ασθενείς με φυσιολογικά και αυξημένα επίπεδα TnT διέφεραν σε σχέση με πολλαπλούς δείκτες λειτουργίας οργάνων, συμπεριλαμβανομένης της καρδιάς, του ήπατος, των νεφρών και των πνευμόνων . Εκείνοι με αυξημένα επίπεδα TnT είχαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα άλλων βιοδεικτών καρδιακής βλάβης, ειδικά την κρετινική φωσφοκινάση.

Συσχέτιση μυοκαρδιακής βλάβης με την πρόγνωση

Η παρούσα έκθεση παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες της συσχέτισης μεταξύ υποκείμενης καρδιαγγειακής νόσου, μυοκαρδιακής βλάβης και θανάτου ασθενών με COVID-19. Το κινεζικό κέντρο για τον έλεγχο και την πρόληψη ασθενειών δημοσίευσε πρόσφατα τη μεγαλύτερη σειρά ασθενών μέχρι σήμερα με covid-19 στην ηπειρωτική Κίνα, με το συνολικό ποσοστό θνησιμότητας από κρούσματα να ανέρχεται 2,3% (1023 θάνατοι μεταξύ 44 672 επιβεβαιωμένων κρουσμάτων), αλλά η θνησιμότητα έφθασε το 10,5% σε ασθενείς με υποκείμενο καρδιαγγειακό νόσημα.

Στην τρέχουσα μελέτη, μεταξύ 187 ασθενών με COVID- 19, 52 (27,8%) παρουσίασε μυοκαρδιακή βλάβη, όπως αποδεικνύεται από την αύξηση των επιπέδων της TnT, και η θνησιμότητα ήταν σημαντικά υψηλότερη σε ασθενείς με αυξημένα επίπεδα TnT από ό, τι σε ασθενείς με φυσιολογικά επίπεδα TnT (59,6% έναντι 8,9%). Η διάμεση (IQR) διάρκεια από την έναρξη της νόσου έως το θάνατο ήταν 23,23 (8-41) ημέρες στην ομάδα με αυξημένα επίπεδα TnT.

Οι ασθενείς με υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο και αύξηση των επιπέδων TnT είχαν την υψηλότερη θνησιμότητα (69,44%) και το συντομότερο χρόνο επιβίωσης. Ωστόσο, οι ασθενείς με υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο αλλά με φυσιολογικά επίπεδα TnT κατά τη διάρκεια της νόσου εμφάνισαν ευνοϊκότερη πρόγνωση, σε σύγκριση με ασθενείς με αυξημένα επίπεδα TnT αλλά χωρίς υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο (θνησιμότητα, 13,3% έναντι 37,5%).

Η τρέχουσα μελέτη δείχνει ότι οι ασθενείς με υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο και άλλες συννοσηρότητες είναι πιο επιρρεπείς σε μυοκαρδιακή βλάβη κατά τη διάρκεια του COVID- 19. Για ασθενείς με υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο, συμπεριλαμβανομένης της υπέρτασης, της στεφανιαίας νόσου και της καρδιομυοπάθειας, η ιογενής λοίμωξη με κορωνοϊό μπορεί να βλάψει περαιτέρω τα μυοκαρδιακά κύτταρα μέσω διαφόρων μηχανισμών, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης βλάβης από τον ιό, συστηματική φλεγμονώδη αντίδραση, αποσταθεροποίηση στεφανιαίας πλάκας και επιδεινούμενη υποξία. Ως εκ τούτου, οι ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν μυοκαρδιακή βλάβη μετά από λοίμωξη COVID- 19 και υψηλότερο κίνδυνο θανάτου. Ωστόσο, είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι το 16% των ασθενών με υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο αλλά με φυσιολογικά επίπεδα TnT είχε σχετικά ευνοϊκό αποτέλεσμα σε αυτή τη μελέτη. Τα δεδομένα αυτά υποδεικνύουν ότι οι βιοδείκτες του μυοκαρδίου θα πρέπει να αξιολογούνται σε ασθενείς με CVD που αναπτύσσουν COVID- 19 για διαστρωμάτωση κινδύνου και πιθανή έγκαιρη και πιο επιθετική παρέμβαση.

Συμπερασματικά:

Η μυοκαρδιακή βλάβη έχει σημαντική συσχέτιση με θανατηφόρα αποτελέσματα του COVID-19, ενώ η πρόγνωση των ασθενών με υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο αλλά χωρίς μυοκαρδιακή βλάβη φαίνεται σχετικά ευνοϊκή. Η μυοκαρδιακή βλάβη σχετίζεται με δυσλειτουργία της καρδιακής λειτουργίας και κοιλιακές ταχυαρρυθμίες και η φλεγμονή μπορεί να αποτελεί έναν κύριο παθογενετικό μηχανισμό.

Πηγή:

Guo T, Fan Y, Chen M, et al. Cardiovascular Implications of Fatal Outcomes of Patients With Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) [published online ahead of print, 2020 Mar 27]. JAMA Cardiol. 2020;e201017. doi:10.1001/jamacardio.2020.1017

Μετάφραση-Επιμέλεια

Μάριος Δ. Κολιός

Ειδικός Καρδιολόγος-Στρατιωτικός Ιατρός

Επιστημονικός Συνεργάτης Α΄Καρδιολογικής Κλινικής ΠΓΝ Ιωαννίνων

The post Κορονοϊός και Καρδιαγγειακή Νόσος appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

https://coronavirus.jhu.edu/map

The post Εξάπλωση του κορονοϊού ανά την υφήλιο-Johns Hopkins University appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.

Η πρωτόγνωρη για τα ιατρικά χρονικά σύγχρονη πανδημία που προκαλείται από την μόλυνση από το ιό SARS-COV-2 (“κορωνοϊός“, λοίμωξη COVID-19) δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς την επιβίσωηση των θυμάτων ανακοπής αλλά κυρίως της ασφάλειας των παρόχων KαρδιοΠνευμονικής Αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ). Οι επαγγελματίες υγείας (ΕΥ) κατά τη διάρκεια Προχωρημένης Υποστήριξης της Ζωής (Advanced Life Support – ALS) αλλά και οι μη-ΕΥ πάροχοι Bασικής Yποστήριξης της Zωής (BLS – Basic Life Support) μπορεί να βρεθούν εκτεθειμένοι κατά τη διάρκεια της ΚΑΡΠΑ σε αυτόν τον νέο ιό που χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα. Κατά συνέπεια θα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα προστασίας και να προσαρμόζουν τις ενέργειες τους με βάση τα νέα δεδομένα, ιδιαίτερα τώρα (Μάρτιος 2020) που υπάρχει έλλειψη αποτελεσματικών όπλων για την πρόληψη και θεραπεία του (εμβόλια, αντιϊκά φάρμακα, ανοσοθεραπεία).

Με την επιφύλαξη των μέχρι τώρα διαθέσιμων επιστημονικών στοιχείων και με γνώμονα τις παγκόσμιες συστάσεις πρέπει να επανεξετάσουμε τον ασφαλή τρόπο ΚΑΡΠΑ σε θύματα τόσο εξω-νοσοκομειακής ὀσο και ενδο-νοσοκομειακής ανακοπής.

Α. ΚΑΡΠΑ σε εξω-νοσοκομειακό περιβάλλον

Αυτές οι συστάσεις αφορούν όλους όσους εκτελούν ΚΑΡΠΑ ή/ και απινίδωση σε εξω-νοσοκομειακό περιβάλλον.

Κάθε φορά που εκτελείται ΚΑΡΠΑ, ιδιαίτερα σε ένα άγνωστο θύμα, υπάρχει κίνδυνος διασταυρούμενης λοίμωξης, που σχετίζεται ιδιαίτερα με την εφαρμογή εμφυσήσεων διάσωσης. Κανονικά, ο κίνδυνος αυτός είναι πολύ μικρός και θεωρείται αμελητέος σε σχέση με το γεγονός ότι ένα άτομο σε καρδιακή ανακοπή θα πεθάνει αν δεν δοθεί αποτελεσματική βοήθεια. Σε κάθε περίπτωση, με βάση τις υπάρχουσες καθιερωμένες οδηγίες, το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε είναι να φωνάξετε για βοήθεια και να καλέσετε το 112/166.

Οι ήδη παρευρισκόμενοι στην ανακοπή και οι πρώτοι που ανταποκρίνονται (πχ ειδικό προσωπικό στο χώρο εργασίας, γυμναστές κλπ.), οι οποίοι έχουν υποχρέωση για παροχή αρχικής φροντίδας, στην οποία μπορεί να περιλαμβάνεται ΚΑΡΠΑ, θα πρέπει να έχουν από πριν συγκεκριμένες συμβουλές από τον εργοδότη τους.

Σημειώνεται ότι το παρόν συμβουλευτικό έγγραφο μπορεί να τροποποιηθεί με βάση την αυξανόμενη εμπειρία στην περίθαλψη των ασθενών με COVID-19.

Οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης θα πρέπει να συμβουλεύονται τις συστάσεις της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και του Υπουργείου Υγείας. Ήδη προβλέπεται (κατευθυντήριες οδηγίες Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αναζωογόνησης – ERC Guidelines 2015) ότι “Αν είστε ανεκπαίδευτοι ή ανίκανοι να κάνετε εμφυσήσεις διάσωσης, δώστε ΚΑΡΠΑ μόνο με συμπίεση στο θώρακα (δηλαδή συνεχείς θωρακικές συμπιέσεις με ρυθμό τουλάχιστον 100-120 ανά λεπτό)”.

Λόγω της αυξανόμενης πιθανότητας το θύμα να έχει COVID-19, συστήνουμε το εξής: Αναγνωρίστε την καρδιακή ανακοπή αναζητώντας την απουσία σημείων ζωής και την απουσία φυσιολογικής αναπνοής. Μην ακούτε ή αισθάνεστε την αναπνοή τοποθετώντας το αυτί και το μάγουλο σας κοντά στο στόμα του ασθενούς. Αν έχετε οποιαδήποτε αμφιβολία για την επιβεβαίωση της καρδιακής ανακοπής, ξεκινήσετε τις θωρακικές συμπιέσεις μέχρι να φτάσει η βοήθεια (ή προφανώς ο ασθενής να εμφανίσει έκδηλα σημεία ζωής όπως πχ αντίδραση με κινήσεις). Βεβαιωθείτε ότι ένα ασθενοφόρο είναι καθ΄ οδόν. Αν υποπτεύεστε COVID 19, ενημερώστε εξαρχής το κέντρο του ΕΚΑΒ όταν καλέσετε το 112/166.

Σε περίπτωση θετικού/ ύποπτου COVID-19 θύματος, οπότε και υπάρχει σαφής κίνδυνος μόλυνσης, οι διασώστες θα πρέπει να επιχειρούν συμπίεση ΚΑΡΠΑ μόνο με θωρακικές συμπιέσεις και έγκαιρη απινίδωση μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο (ή η ομάδα εξειδικευμένης αναζωογόνησης). Κατά τα γνωστά, ενώστε τα χέρια σας στη μέση του στήθους και πιέστε γρήγορα και δυνατά, με ρυθμό τουλάχιστον 100-120 ανά λεπτό.

Η έγκαιρη χρήση αυτόματου εξωτερικού απινιδωτή αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσης του ατόμου και δεν αυξάνει τον κίνδυνο μόλυνσης του διασώστη.

Αν ο διασώστης έχει πρόσβαση σε ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό (πχ. προστατευτική μάσκα, γάντια μίας χρήσης, οφθαλμική προστασία), αυτός πρέπει να φορεθεί πριν την έναρξη ΚΑΡΠΑ.

Μετά την εκτέλεση ΚΑΡΠΑ μόνο με θωρακικές συμπιέσεις, όλοι οι διασώστες πρέπει να πλένουν καλά τα χέρια τους με σαπούνι και νερό. Τα καθαριστικά τζελ χεριών με βάση το οινόπνευμα είναι μια βολική εναλλακτική λύση. Θα πρέπει επίσης να ζητήσουν περαιτέρω συμβουλές από την υπηρεσία παροχής συμβουλών για το κορωνοϊό του ΕΟΔΥ (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας – https://eody.gov.gr/neos-koronaios-covid-19/)

Β. ΚΑΡΠΑ από επαγγελματίες υγείας σε νοσοκομειακό περιβάλλον και άλλες οργανωμένες δομές υγείας (πχ μέσα διακομιδών του ΕΚΑΒ).

Συστάσεις για τους εργαζομένους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης (επαγγελματίες υγείας, ΕΥ) σχετικά με την ΚΑΡΠΑ σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης για ασθενείς με υποψία ή επιβεβαιωμένη λοίμωξη COVID-19. Οι συστάσεις είναι συμπληρωματικές στις κατευθυντήριες οδηγίες που διατίθενται από το Υπουργείο Υγείας (ΕΟΔΥ) και μπορεί να αλλάξουν με βάση την αυξανόμενη εμπειρία στη φροντίδα των ασθενών με COVID-19, καθώς και της επίδραση της πανδημίας στις υπηρεσίες υγείας. Επομένως, είναι σημαντικό να ελέγχετε πάντα τις τελευταίες οδηγίες στους σχετικούς ιστοτόπους.

Ο κορωνοϊός πιστεύεται ότι κυρίως εξαπλώνεται κατά τρόπο παρόμοιο με την εποχική γρίπη, από άτομο σε άτομο μέσω στενής επαφής και σταγονιδίων. Οι βασικές αρχές ελέγχου της μόλυνσης και προφύλαξης από τα αερομεταφερόμενα σταγονίδια (droplets) αποτελούν τις κύριες στρατηγικές ελέγχου και θα πρέπει να ακολουθούνται αυστηρά. Μπορεί επίσης να παρουσιαστεί μετάδοση μέσω αερολύματος (aerosol). Η προσοχή στην υγιεινή των χεριών και στη συγκράτηση των αναπνευστικών εκκρίσεων που παράγονται με τον βήχα και το φτάρνισμα είναι οι ακρογωνιαίοι λίθοι του αποτελεσματικού ελέγχου της λοίμωξης.

Όλοι οι ΕΥ που διαχειρίζονται τα άτομα με υποψία ή επιβεβαιωμένη λοίμωξη COVID-19 πρέπει να ακολουθούν τις τοπικές και εθνικές οδηγίες για τον έλεγχο της μόλυνσης και τη χρήση των μέσων ατομικής προστασίας (ΜΑΠ – βλέπε οδηγίες ΕΟΔΥ).

Πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι να έχουν υπόψη τους ότι κατά τη διάρκεια της ΚΑΡΠΑ, υπάρχει πάντοτε το ενδεχόμενο να εκτίθενται οι διασώστες σε σωματικά υγρά. Επίσης διαδικασίες (όπως π.χ. η ενδο-τραχειακή διασωλήνωση ή ο αερισμός) είναι πιθανόν να δημιουργήσουν μολυσματικό αερόλυμα. Η χρήση ή όχι ΜΑΠ στα θύματα, ανάλογα με τον βαθμό στον οποίο είναι ύποπτα, αποφασίζεται εκ των προτέρων σε τοπικό επίπεδο (εκάστοτε δομή)

Οι συμμετέχοντες στην ΚΑΡΠΑ (ιδανικά τα μέλη της ομάδας αναζωογόνησης) πρέπει να εκπαιδεύονται στην ασφαλή τοποθέτηση/ αφαίρεση των ΜΑΠ και την αποφυγή μόλυνσης.

Συστάσεις σχετικά με την ΚΑΡΠΑ σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης σε ασθενείς α) με νοσήματα που μοιάζουν με λοίμωξη COVID-19 ή β) με επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID-19

Οι ασθενείς με λοίμωξη COVID-19 ή με νόσο που μοιάζει με λοίμωξη COVID-19 (εν αναμονής εργαστηριακής τεκμηρίωσης), οι οποίοι διατρέχουν κίνδυνο οξείας επιδείνωσης ή καρδιακής ανακοπής, πρέπει να εντοπιστούν νωρίς. Πρέπει να ληφθούν έγκαιρα κατάλληλα μέτρα για την πρόληψη της καρδιακής ανακοπής και την αποφυγή της απροστάτευτης/ ακάλυπτης ΚΑΡΠΑ. Η χρήση συστημάτων παρακολούθησης και έγκαιρης ενεργοποίησης επί κλινικής επιδείνωσης (π.χ. NEWS2) θα επιτρέψει την έγκαιρη ανίχνευση τέτοιων ασθενών.

Το τοπικό / εθνικό συμφωνημένο ελάχιστο επίπεδο ΜΑΠ πρέπει να χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση ενός ασθενούς, για την εκκίνηση των θωρακικών συμπιέσεων και για την παρακολούθηση στα τακτά χρονικά διαστήματα των δύο λεπτών του ρυθμού της καρδιακής ανακοπής.

Η ανάγκη χρήσης ΜΑΠ μπορεί να καθυστερήσει την ΚΑΡΠΑ σε ασθενείς με COVID-19. Η επανεξέταση των σχετικών διαδικασιών (συμπεριλαμβανομένης της διαθεσιμότητας ΜΑΠ στα καροτσάκια ανάνηψης), μαζί με την θεωρητική εκπαίδευση και την πρακτική άσκηση, θα ελαχιστοποιήσει αυτές τις καθυστερήσεις. Η ασφάλεια του προσωπικού είναι πρωταρχικής σημασίας. Σε καρδιακή ανακοπή που πιθανολογείται υποξαιμική αιτιολογία, συνιστάται συνήθως ο πρώιμος αερισμός με οξυγόνο. Οποιαδήποτε όμως ενέργεια ή επεμβατική πράξη στον αεραγωγό, που πραγματοποιείται χωρίς τη σωστή προστασία με ΜΑΠ θα θέσει τον διασώστη σε σημαντικό κίνδυνο μόλυνσης. Συνεπώς, συνιστούμε ακόμη και σε υποτιθέμενη υποξαιμική ανακοπή έναρξη της ΚΑΡΠΑ με θωρακικές συμπιέσεις.

Αναγνωρίστε την καρδιακή ανακοπή αναζητώντας την απουσία σημείων ζωής και την απουσία φυσιολογικής αναπνοής. Αισθανθείτε για σφυγμό στην καρωτίδα αν είστε εκπαιδευμένοι να το κάνετε. Μην ακούτε ή αισθάνεστε την αναπνοή τοποθετώντας το αυτί και το μάγουλο σας κοντά στο στόμα του ασθενούς. Εάν υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με τη διάγνωση της καρδιακής ανακοπής, η σύσταση είναι έναρξη θωρακικών συμπιέσεων μέχρι να φτάσει προχωρημένη βοήθεια.

Ξεκινήστε την ΚΑΡΠΑ μόνο με θωρακικές συμπιέσεις και ελέγξτε τον υποκείμενο καρδιακό ρυθμό του ασθενούς το συντομότερο δυνατόν. Αποφύγετε τον αερισμό στόμα σε στόμα, συμπεριλαμβανόμενης και της χρήσης μάσκας-τσέπης (pocket-mask). Αν στον ασθενή χορηγείται ήδη οξυγόνο με μάσκα προσώπου (τύπου Venturi), αφήστε τη μάσκα στο πρόσωπο του ασθενούς κατά τη διάρκεια των θωρακικών συμπιέσεων.

Παρευρισκόμενοι μη υγειονομικοί (που ήδη φορούν πλήρη ΜΑΠ) μπορεί να είναι σε θέση να παράσχουν υποστήριξη, ενώ οι θωρακικές συμπιέσεις είναι σε εξέλιξη, πριν από την άφιξη της ομάδας αναζωογόνησης. Οι υπόλοιποι (μέλη ομάδας ανάνηψης και βοηθητικό προσωπικό) πρέπει να εφαρμόσουν πλήρη ΜΑΠ, πριν αναλάβουν τη διαδικασία της ΚΑΡΠΑ από τα άτομα που ανταποκρίθηκαν αρχικά στην καρδιακή ανακοπή.

Απινιδώστε τους απινιδώσιμους ρυθμούς γρήγορα – η πρώιμη αποκατάσταση της κυκλοφορίας μπορεί να αποτρέψει την ανάγκη για επεμβατική υποστήριξη του αεραγωγού και επεμβατικό αερισμό. Στις περιπτώσεις που η απινίδωση πραγματοποιείται όχι με αυτοκόλλητα ηλεκτρόδια (defi-pads) αλλά με χειροκίνητα απινιδωτικά paddles, δίνουμε έμφαση στην μη αποσύνδεση του κλειστού κυκλώματος οξυγόνου, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα αερογενούς διασποράς από τις αναπνευστικές εκκρίσεις του θύματος.

Οι επεμβατικές πράξεις στον αεραγωγό πρέπει να διεξάγονται από έμπειρα άτομα (π.χ. εισαγωγή υπεργλωττιδικών συσκευών ή ενδοτραχειακή διασωλήνωση). Τα άτομα αυτά πρέπει να ασκούν μόνο τις δεξιότητες των αεραγωγών (π.χ. αερισμό με μάσκα-ασκό) για τις οποίες έλαβαν εκπαίδευση. Η ενδο-τραχειακή διασωλήνωση ή η εισαγωγή υπεργλωττιδικών συσκευών πρέπει να επιχειρείται μόνο από άτομα που είναι έμπειρα και ικανά σε αυτή τη διαδικασία.

Οι ασθενείς μπορεί να υποστούν καρδιακή ανακοπή η οποία προκαλείται είτε άμεσα από την λοίμωξη COVID-19 είτε λόγω συνυπάρχουσας ασθένειας. Είναι σημαντικό να επιχειρήσετε να εντοπίσετε και να αντιμετωπίσετε τυχόν αναστρέψιμες αιτίες (π.χ. σοβαρή υποξαιμία ή υπογκαιμία) προτού εξετάσετε το ενδεχόμενο διακοπής της ΚΑΡΠΑ.

Απορρίψτε ή καθαρίστε όλο τον εξοπλισμό που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της ΚΑΡΠΑ ακολουθώντας τις συστάσεις του κατασκευαστή και τις τοπικές οδηγίες. Όλες οι επιφάνειες εργασίας που χρησιμοποιούνται για τον εξοπλισμό των αεραγωγών/ αναζωογόνησης θα πρέπει επίσης να καθαρίζονται σύμφωνα με τις τοπικές οδηγίες. Συγκεκριμένα, βεβαιωθείτε ότι ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται στις επεμβάσεις των αεραγωγών (π.χ. λαρυγγοσκόπια, μάσκες προσώπου) δεν αφήνεται στο μαξιλάρι του ασθενούς, αλλά τοποθετείται σε δίσκο.

Αφαιρέστε τα ΜΑΠ με ασφάλεια, για να αποφύγετε την μόλυνση και απορρίψετε τους σάκους μολυσματικών απορριμμάτων σύμφωνα με τις τοπικές οδηγίες. Η υγιεινή των χεριών έχει σημαντικό ρόλο στη μείωση της μετάδοσης. Μετά την εκτέλεση ΚΑΡΠΑ μόνο με θωρακικές συμπιέσεις, όλοι οι διασώστες πρέπει να πλένουν καλά τα χέρια τους με σαπούνι και νερό. Τα καθαριστικά τζελ χεριών με βάση το οινόπνευμα ή ακόμη και το καθαρό οινόπνευμα είναι εναλλακτική λύση.

Σημ: Οι συστάσεις αυτές βασίζονται σε ανάλογες συστάσεις του Resuscitation Council (UK) https://www.resus.org.uk/ και του European Resuscitation Council https://www.erc.edu/ – Guidelines 2015

Εκ της ΕΚΕ/ ΟΕ ΚΑΡΠΑ & Εντατικής Θεραπείας

– Γεώργιος Λάτσιος, MD, επιμελητής επεμβατικός καρδιολόγος, Υπεύθυνος Εκπαίδευσης ΚΑΡΠΑ (ΕΚΕ/ERC)

– Ανδρέας Συνετός, MD, επιμελητής επεμβατικός καρδιολόγος Πρόεδρος ΟΕ ΚΑΡΠΑ/Εντ. Θερ.

– Νίκος Νικολάου, MD, διευθυντής καρδιολόγος Μονάδας Εμφραγμάτων, ERC Board, Director for External Affairs

– Ιωάννης Γουδέβενος, MD, καθηγητής καρδιολογίας, πρόεδρος ΕΚΕ

The post Κορονοϊός και Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση appeared first on Μάριος Δ. Κολιός Καρδιολόγος Ιωάννινα.